Βόλτα στο Κάστρο “Νο 1”, Γράφει ο Νίκος Δόικος
Αρκετοί φίλοι μου ζήτησαν να συνεχίσω την ξενάγηση στην αρχιτεκτονική του “Κάστρου”, όπως λέγονταν για αιώνες η Καστοριά.
Το αρχαίο Κέλετρον ή Κήληθρον από το Ομηρικό ρήμα κηλέω κηλώ που σημαίνει θέλγω. Θέλγητρο λοιπόν.
Η στρατηγική της θέση στην βυζαντινή Εγνατία Οδό , η οποία ακολουθούσε τη χάραξη :- Κωνσταντινούπολη, Θεσσαλονίκη, Βέροια, Καστοριά, Δυρράχιο , η φυσική της οχύρωση (νησί εντός λίμνης) και η οικονομική της άνθιση λόγω του εμπορίου της Γούνας ήσαν οι λόγοι για τους οποίους συνήθως διοικούνταν από ένα μέλος της Αυτοκρατορικής οικογένειας.
Για τους ίδιους λόγους, στη διάρκεια της ταραχώδους ιστορίας της, τρεις Αυτοκράτορες αυτοπροσώπως εξεστράτευσαν εδώ για να την απελευθερώσουν από περιστασιακούς κατακτητές. Ο Ιουστινιανός, περί το 550 μ.Χ. αναγείρει τα επιβλητικά Ιουστινιάνεια τείχη και κατ’ουσίαν συγκροτεί την βυζαντινή πολιτεία. Το 1019 ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος την ανακαταλαμβάνει από τον Τσάρο Σαμουήλ και ενισχύει τα τείχη της ανατολικής πλευράς. Το 1083 ο Αλέξιος Κομνηνός την απελευθερώνει από τους Νορμανδούς του Ροβέρτου Γυσκάρδου.
Αυτά τα ελάχιστα ίσως φωτίζουν τα ιστορικά βυζαντινά θεμέλια στα οποία εδράζεται η ιδιαίτερη Αρχιτεκτονική και η υψηλού επιπέδου αγιογραφική τέχνη της καστροπολιτείας.
Με τη σημερινή ανάρτηση θα δείτε λίγα εμβληματικά λαϊκά κτίσματα της Καστοριάς και, αν θέλετε, σε μιαν επόμενη ανάρτηση, θα ψηλαφίσουμε τον εκκλησιαστικό αρχιτεκτονικό και αγιογραφικό της πλούτο.
Οι φωτογραφίες και τα ιστορικά στοιχεία προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του Νίκου Δόικου.
