Ο συγγραφέας Θανάσης Τριαρίδης αφηγείται την ιστορία της επιζήσασας του Ολοκαυτώματος Εύα Μόουζες-Κορ, του εμβληματικότερου από τα δίδυμα των πειραμάτων του Μένγκελε
Ο συγγραφέας Θανάσης Τριαρίδης, που μόλις ολοκλήρωσε έναν κύκλο σεμιναρίων για το Ολοκαύτωμα, σε πρόσφατη ανάρτησή του στο Facebook αφηγείται τη συγκλονιστική ιστορία της επιζήσασας Εύα Μόουζες-Κορ, του εμβληματικότερου από τα δίδυμα των πειραμάτων του Μένγκελε, που επηρέασε και τον ίδιο βαθιά.
Όπως έγραψε συγκεκριμένα:
«Η Εύα Μόουζες-Κορ υπήρξε αναμφίβολα το πιο γνωστό από τα παιδιά που επέζησαν από το Ολοκαύτωμα, το εμβληματικότερο από τα δίδυμα του φριχτού Εργαστήριου Πειραμάτων του Γιόζεφ Μένγκελε. Δίχως να το ξέρει υπήρξε κι ένα από τα κρισιμότερα πρόσωπα της ζωής μου: μελέτησα αναλυτικά τη ζωή της για να γράψω ένα θεατρικό έργο – μα πολύ σύντομα η επίδρασή της και το παράδειγμά της εγκαταστάθηκαν μέσα μου και νομίζω πως επαναδιέταξαν τη σκέψη μου. Αν θέλετε, δώστε εφτά λεπτά για να δείτε αυτό το εκπληκτικό βίντεο που ετοίμασε το BBC σε συνεργασία μαζί της [δείτε στο τέλος]. Η Εύα Μόουζες πέθανε στις 5-7-2019 δίχως να καταφέρει το δει ολοκληρωμένο.
»Κι όσοι (προφανώς πολύ λίγοι) θέλουν να μάθουν κάτι περισσότερο, ας διαβάσουν το ακόλουθο κείμενο, γραμμένο σε αυτήν εδώ την σελίδα όταν έμαθα τον θάνατό της.
«Η Εύα Μόουζες-Κορ υπήρξε αναμφίβολα το πιο γνωστό από τα παιδιά που επέζησαν από το Ολοκαύτωμα, το εμβληματικότερο από τα δίδυμα του φριχτού Εργαστήριου Πειραμάτων του Γιόζεφ Μένγκελε».
Στη φωτογραφία βλέπετε την Εύα Μόουζες-Κορ, σε μεγάλη πλέον ηλικία, να δείχνει τον δεκάχρονο εαυτό της και τη δίδυμη αδελφή της Μύριαμ, στην κλασική φωτογραφία που έβγαλαν οι Ρώσοι στρατιώτες όταν άνοιξαν το Εργαστήριο Πειραμάτων του Γιόζεφ Μένγκελε, τον Ιανουάριο του 1945, κατά την απελευθέρωση του Άουσβιτς. Η γυναίκα αυτή (γεννημένη το 1934) πέθανε προχθές στα 85 της χρόνια, και μάλιστα στην διάρκεια της τακτικής ετήσιας περιήγησης που έκανε στο Άουσβιτς, από την δεκαετία του 1980 και μετά, προκειμένου να τονίζει την ανάγκη της μνήμης “…που μόνη αυτή μπορεί να οδηγήσει στην συγχώρεση“, όπως έλεγε.
»Διάβασα την είδηση του θανάτου της Εύας Μόουζες-Κορ με (απρόσμενα) μεγάλη συγκίνηση. Υπήρξε (και εξακολουθεί να είναι) μια από τις προσωπικές ηρωίδες της ζωής μου – αλλά και μια από τις μεγάλες ηρωίδες του αιώνα της. Για δυο χρόνια, όταν μελετούσα το Εργαστήριο Πειραμάτων του Μένγκελε, κυριολεκτικά “ζούσα” μαζί της. Δίχως αυτήν και την τιτανική δουλειά που έκανε (βιβλία, καταγραφές μαρτυριών, ντοκιμαντέρ, συνεντεύξεις, περιηγήσεις) η έρευνα μου θα είχε απομείνει στο κενό. Και φυσικά δίχως αυτήν το θεατρικό έργο μου ΜΕΝΓΚΕΛΕ δεν θα είχε γραφτεί ποτέ – ούτε κατά διάνοια.
«Διάβασα την είδηση του θανάτου της με (απρόσμενα) μεγάλη συγκίνηση. Υπήρξε (και εξακολουθεί να είναι) μια από τις προσωπικές ηρωίδες της ζωής μου – αλλά και μια από τις μεγάλες ηρωίδες του αιώνα της».
»Η Εύα Μόουζες-Κορ (Ρουμανοεβραία γεννημένη το 1934 στο Προπ, ένα μικρό χωριό στη δυτική Ρουμανία) στάθηκε, ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες, το πιο γνωστό από τα επιζήσαντα δίδυμα του Άουσβιτς – και ουσιαστικά αυτή που κατάφερε να διασώσει την ιστορία τους και την μνήμη τους. Το 1984 ίδρυσε στην Ιντιάνα των ΗΠΑ την οργάνωση CANDLES – Holocaust Museum and Education Center και έκτοτε αφιέρωσε την ζωή της στην υπόθεση της διάσωσης της μνήμης των Διδύμων του Άουσβιτς. Κανοντας κυριολεκτικά χιλιάδες ομιλίες, συνεντεύξεις, ακόμη και περιηγήσεις στον ίδιο τον χώρο του Άουσβιτς προσπάθησε να καταγράψει και να μεταφέρει τα όσα έζησε στο Εργαστήριο Πειραμάτων του Γιόζεφ Μενγκελε – του πλέον νοσηρού, αποτρόπαιου (ή και ~κακού~ ή και ~διαβολικού~ – και οι όροι δεν χρησιμοποιούνται μεταφυσικά) γεγονότος της ανθρώπινης Ιστορίας.
»Στον ένα χρόνο του εγκλεισμού της σε αυτό το Εργαστήριο Πειραμάτων του Μέγκελε (Μάρτιος 1944 – Ιανουάριος 1945) η δεκάχρονη Εύα μαζί με την αδελφή της Μύριαμ υπέστησαν παράλληλα πειράματα (ο Μένγκελε χρειαζόταν τα δίδυμα για να μελετάει παράλληλα τις οργανικές αντιδράσεις τους) σε περισσότερα από τριάντα ζωτικά όργανά τους – ανάμεσά τους το ήπαρ, τα νεφρά, τα αναπαραγωγικά όργανα, οι οφθαλμοί, ο θυροειδής. Οι αδελφές Μόουζες επέζησαν κυριολεκτικά από το καπρίτσιο της μοίρας (ο Μένγκελε τις θεωρούσε μελλοθάνατες – κάποια στιγμή είχε πει στην Εύα πως της απέμεναν τρεις ώρες ζωής). Ωστόσο στην κατοπινή ζωή τους οι δυο αδελφές ζήσανε με χρόνια κίρωση του ήπατος ενώ είχανε συνολικά 24 αποβολές (11 η Έύα και 13 η Μύριαμ) μέχρι να αποκτήσουν τα συνολικά τέσσερα παιδιά τους. Ωστόσο το χαρακτηριστικότερο από τα προβλήματα που προκάλεσαν τα ευγονικά πειράματα στα δύο κορίτσια είναι αυτό: και οι δυο νεφροί της Μύριαμ προσβλήθηκαν στην δεκαετία του 1980 από καρκίνο και αφαιρέθηκαν. Τότε η Εύα εδωσε τον ένα νεφρό της στη Μύριαμ (“έχω μια αδελφή και δυο νεφρούς…” δήλωσε) – μα δυστυχώς, το μεταμοσχευμένο νεφρό, στο σώμα της αδελφής της πλέον, ανέπτυξε και αυτό καρκίνο. Έτσι η Μύριαμ πέθανε το 1993, στα 59 της χρόνια.
«Οι αδελφές Μόουζες επέζησαν κυριολεκτικά από το καπρίτσιο της μοίρας (ο Μένγκελε τις θεωρούσε μελλοθάνατες – κάποια στιγμή είχε πει στην Εύα πως της απέμεναν τρεις ώρες ζωής)».
»Μετά από τον θάνατο της Μύριαμ, η Εύα πύκνωσε την δημόσια δράση της και τις ομιλίες της για το Ολοκαύτωμα. Σιγά-σιγά άρχισε να εξωτερικεύει την ανάγκη της να συγχωρήσει τους δημίους της ώστε να πάψει να είναι θύμα και να αντέξει τη συνέχεια της ζωής της. Έτσι σε μια πολυσυζητημένη ομιλία της το 1995 στην Πύλη του Άουσβιτς (για την οποία επικρίθηκε με απίστευτη σφοδρότητα από άλλους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος – και όχι μόνο) η Εύα Μόουζες-Κορ συγχώρεσε “τον Μενγκελε και όλους τους Ναζί που έμμεσα ή άμεσα συνέργησαν στην δολοφονία και τον αφανισμό της οικογένειάς και των εκατομμυρίων Εβραίων που χάθηκαν στα στρατόπεδα”.
«Σε μια πολυσυζητημένη ομιλία της το 1995 στην Πύλη του Άουσβιτς (για την οποία επικρίθηκε με απίστευτη σφοδρότητα) η Εύα Μόουζες-Κορ συγχώρεσε “τον Μένγκελε και όλους τους Ναζί”».
»Σε όλην την υπόλοιπη ζωή της η Εύα Μόουζες μιλούσε διαρκώς για την ανάγκη αυτής της συγχώρεσης – εισπράττοντας εξακολουθητικές ύβρεις, λοιδορίες, τον χαρακτηρισμό της “τρελής“, αλλά και του “παθολογικού νάρκισσου” που εκμεταλλεύτηκε και ευτέλισε την τραγωδία της για να βρεθεί στο κέντρο της δημοσιότητας. Η ίδια επέμεινε με πάθος στη στάση της και εμβαθύνοντας σε αυτήν συναντήθηκε ακόμη και με επιζώντες ναζί που είχαν συμμετοχή στο Άουσβιτς τους οποίους συγχώρεσε και αυτούς (στην πιο ακραία από αυτές τις περιπτώσεις, η Εύα το 2015 ταξίδεψε στην δίκη του Όσκαρ Γκρόντινγκ, του λεγόμενου “Λογιστή του Άουσβιτς“, τον οποίο και συγχώρεσε φιλώντας τον μπροστά τις κάμερες). Όλη αυτή η φιλοσοφία της συγχώρεσης που ανέπτυξε, καταγράφεται σε τουλάχιστον 100 ομιλίες και συνεντεύξεις της που μπορεί να βρει κανείς στο youtube.
«Σε ένα αδιανόητο παιχνίδι του πεπρωμένου η Εύα Μόουζες-Κορ άφησε την τελευταία της πνοή μέσα στο Άουσβιτς, περιηγώντας ανθρώπους στους χώρους του Εργαστηρίου Πειραμάτων»
»Σε ένα αδιανόητο παιχνίδι του πεπρωμένου η Εύα Μόουζες-Κορ άφησε την περασμένη Πέμπτη την τελευταία της πνοή μέσα στο Αουσβιτς, περιηγώντας ανθρώπους στους χώρους του Εργαστηρίου Πειραμάτων, εκεί όπου μαρτύρησε πριν από 75 χρόνια, στον πιο σκοτεινό και ανυπόφορο βυθό της ανθρώπινης κατάστασης. Και πέθανε μιλώντας για αυτήν την ανάγκη που κυριολεκτικά σπάραξε την ύστερη ζωή της: την ανάγκη να συγχωρήσουμε για να επιζήσουμε.
»Η Έυα Μόουζες-Κορ θα μείνει στις δέλτους της Ιστορίας ως μια εμβληματική μάρτυρας του Ολοκαυτώματος. Αξίζει να την σκεφτούμε ως κάτι περισσότερο από αυτό – και κρατήσουμε το κερί του αγώνα της αναμμένο μέσα μας. Για αυτό που η ολέθρια Ιστορία της επιφύλαξε – μα κυρίως για αυτό που η ίδια κατάφερε να απαντήσει.
»θ. τ. – 07-07-2019».
Δείτε τη σχετική ανάρτηση (με παραπομπές σε βίντεο):
Δείτε το σχετικό βίντεο του BBC:
