Το αξιόλογο ιστορικό Αρχείο του Γερμανιώτη Μακεδονομάχου Στέργιου Μίσιου (1855 – 1938)
Καραμπάτη Γ. Περσεφόνη, Κοινωνικές ανακατατάξεις στη Δυτική Μακεδονία κατά το Μακεδονικό Αγώνα, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1996, 158 σ. με παράρτημα 111 εγγράφων περί Μακεδονικού Αγώνα.
Η εργασία διερευνά τη στάση των μακεδονικών κοινοτήτων στον εθνικό αγώνα μεταξύ 1904-08, τις αλλαγές στους κόλπους της παραδοσιακής ως τότε κοινωνίας και τις γενικότερες πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές, λόγω της εμφάνισης και δράσης των ένοπλων ομάδων στην μακεδονική ύπαιθρο, ως την ενσωμάτωση της περιοχής στο ελληνικό κράτος. Παράδειγμα προς μελέτη αποτελεί η κοινότητα Γέρμα και βάση του υλικού της έρευνας το αρχείο το Στέργιου Μίσιου, προκρίτου του χωριού Γέρμα. Το αρχείο περιλαμβάνει 135 έγγραφα της περιόδου 1791 – 1923. Το υλικό διακρίνεται σε τέσσερεις ενότητες : α) I) κρατικά οθωμανικά έγγραφα – ταυτότητες των αρχών 20ου αι. ii) ιδιωτικά συμφωνητικά, πωλητήρια και ομολογίες της περιόδου 1791-1923, β) χειρόγραφα, επιστολές, αποδείξεις εξόδων και πληρωμών της ένοπλης φάσης του Μακεδονικού Αγώνα, γ) έγγραφα που αφορούν τις πολεμικές επιχειρήσεις του 1912 και δ) δύο ιδιωτικές επιστολές του 1914 και 1916. Τα περισσότερα έγγραφα του αρχείου αφορούν τη ζωή των απλών κατοίκων του Γέρμα στο πλαίσιο του θεσμού της κοινοτικής αυτοδιοίκησης, τη διασάλευση της παραδοσιακής τάξης στην κοινότητα από την εμφάνιση των ανταρτών του Μακεδονικού Αγώνα και τις συνέπειες που έφεραν οι παρεμβάσεις τους στον κοινοτικό θεσμό στη διάρκεια των περιόδων 1904 – 08 και 1912 – 13. Τα τρία πρώτα κεφάλαια της εργασίας παρουσιάζουν την οργάνωση της κοινοτικής ζωής και δράσης στη Μακεδονία, τους παραδοσιακούς φορείς της εξουσίας (κοινοτικοί και εκκλησιαστικοί άρχοντες, ληστές), τις μεταβολές στο διοικητικό μηχανισμό με την εμφάνιση και τη δράση των ένοπλων σωμάτων και την οργάνωση του αγώνα (Μακεδονικό Κομιτάτο, Προξενεία Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης, αρχηγοί του Αγώνα και των σωμάτων), τις σχέσεις μεταξύ στρατιωτικών και καπεταναίων ή των οπλαρχηγών και των προυχόντων, τις τοπικές ισορροπίες και τις κομματικές αντιπαλότητες. Το τέταρτο κεφάλαιο αποτελεί την ανάπτυξη του σχετικού παραδείγματος της κοινότητας Γέρμα.
Σημείωση. Βλέπε για τον Στέργιο Μίσιο :
