Του Κώστα Ράπτη

Πρώτα η συνυπογραφή με την Ιταλία της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στο Ιόνιο. Κατόπιν η ιδιαίτερη συνάντηση με τον Ισραηλινό ομόλογό του στο περιθώριο της επίσκεψης ελληνικής αντιπροσωπείας υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Ισραήλ. Και σήμερα η μετάβαση στο Κάιρο, συνοδεία τεχνικών εμπειρογνωμόνων, με την προσδοκία προώθησης μιας οριοθέτησης, έστω και τμηματικής, των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών Ελλάδας και Αιγύπτου. Η Ανατολική Μεσόγειος και η προσπάθεια ανατροπής των τετελεσμένων που επιχειρεί να δημιουργήσει η Τουρκία βρίσκονται στο επίκεντρο όλης της δραστηριότητας του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια.

Ωστόσο τα μηνύματα που εκπέμπει ο ίδιος ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας παραπέμπουν σε αβέβαιο εγχείρημα να μετατοπισθεί ένας μάλλον διστακτικός συνομιλητής. Ειδάλλως δεν θα έκανε λόγο ο Νίκος Δένδιας σε πρόσφατες συνεντεύξεις και δηλώσεις του για “ένα ακόμη βήμα προς το επιθυμητό αποτέλεσμα” στις συνομιλίες με την Αίγυπτο, δεν θα προέβαλλε τις δυσκολίες της πρόσφατης διαπραγμάτευσης με την σύμμαχο και εταίρο Ιταλία (με την οποία η Ελλάδα έχει οριοθετήσει υφαλοκρηπίδα από το 1977), ούτε θα επιχειρηματολογούσε διεξοδικά για την επήρεια του συμπλέγματος του Καστελόριζου στον καθορισμό θαλάσσιων δικαιοδοσιών – με αποδέκτη εκ πρώτης όψεως την Τουρκία, αλλά όχι μόνο αυτήν.

Το δεδομένο είναι ότι παρά της κάκιστες σχέσεις της με την Άγκυρα, αφότου ανατράπηκε η κυβέρνηση του Μοχάμαντ Μόρσι της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, η Αίγυπτος εμφανίζεται συγκρατημένη στο πόσο μακριά θέλει να πάει στα ζητήματα των θαλάσσιων δικαιοδοσιών – ιδίως στην αναγνώριση πλήρους επήρειας στο Καστελόριζο. Διόλου τυχαία, στις επίσημες δηλώσεις Αιγυπτίων (αλλά και Ισραηλινών) ιθυνόντων για τα θέματα της Ανατολικής Μεσογείου δεν κατονομάζεται ρητά η Τουρκία, με την οποία προφανώς ελπίζεται να αναταχθούν οι σχέσεις κάποια στιγμή στο μέλλον, ενώ Τούρκοι αξιωματούχοι από την άλλη δημοσίως τονίζουν το πόσο ωφελημένη θα βγει η Αίγυπτος με βάση τα ιδιόμορφα τουρκικά κριτήρια οριοθέτησης, που δεν αναγνωρίζουν παρά στοιχειώδη επήρεια ακόμη και στην Κρήτη και κατέστησαν έτσι δυνατό και το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο.

Η Αθήνα επείγεται να ακυρώσει στην πράξη, με μια συμφωνία με την Αίγυπτο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ιδίως αφότου η κρατική εταιρεία πετρελαίων της Τουρκίας προανήγγειλε την διεξαγωγή ερευνών ανατολικά της Κρήτης και της Ρόδου, στήνοντας σκηνικό κλιμάκωσης της έντασης.

Όμως το κυριότερο ελληνικό επιχείρημα για να δελεασθεί η αιγυπτιακή πλευρά, αφορά την κατάσταση στη Λιβύη, όπου οι στρατιωτικές επιτυχίες, μετά την τουρκική ανάμειξη, της προσκείμενης στη Μουσουλμανική Αδελφότητας κυβέρνησης Σαράτζ δημιουργεί στην γειτονική Αίγυπτο σοβαρά άγχη. Διόλου τυχαία η τουρκική διπλωματία έσπευσε να απορρίψει την πρωτοβουλία που ανέλαβε το Κάιρο (με ενθάρρυνση και της Ρωσίας) για μία πολιτική επίλυση της λιβυκής κρίσης.

Τα συμφραζόμενα της επίσκεψης Δένδια στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα φωτίζονται αποκαλυπτικά, αν συνυπολογίσουμε τη στάση της Γαλλίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Χαρακτηριστική είναι η έκκληση Γάλλου αξιωματούχου, όπως την μεταφέρει το Reuters, προς το ΝΑΤΟ να “μην θάβει το κεφάλι στην άμμο” αναφορικά με την συμπεριφορά της Τουρκίας προς τους συμμάχους και η καταγγελία πως τουρκικά πολεμικά πλοία ενήργησαν επιθετικά προς γαλλικό πολεμικό πλοίο σε συμμαχική αποστολή που ήλεγχε αν το τουρκικό πλοίο Cirkin μετέφερε λαθραία όπλα στη Λιβύη.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, πάλι, ως υποστηρικτής του στρατάρχη Χάφταρ στη Λιβύη, αλλά και ως ηγέτιδα δύναμη του μπλοκ των αραβικών κρατών που αντιμάχεται σε όλη την περιοχή τον άξονα Τουρκίας-Κατάρ-Μουσουλμανικής Αδελφότητας, επιδιώκουν, σύμφωνα με δημοσίευμα του Arab Weekly, τη δημιουργία μιας ευρω-αραβικής συμμαχίας με αντιτουρκικό πρόσημο. Πρόκειται για επιδίωξη που αναπτύσσεται στο έδαφος της προηγούμενης αδράνειας ΗΠΑ και ευρωπαϊκών χωρών στα θέματα της περιοχής, αλλά περιπλέκεται από τις νεοψυχροπολεμικές προτεραιότητες ανάσχεσης της ρωσικής επιρροής, που εν προκειμένω συναντάται με τα συμφέροντα των αραβικών μοναρχιών.