Διπλώματα στην Ελλάδα: Η σύγκριση με τη Γερμανία

H μεγαλύτερη εξίσωση των κανόνων που θέτουν τα κράτη μέλη για τα διπλώματα οδήγησης είναι ένας από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς προετοιμάζεται η νέα κοινοτική οδηγία που θα αντικαταστήσει την υφιστάμενη, η οποία ψηφίστηκε το μακρινό 2006.

Η Κοινοτική Οδηγία για τα διπλώματα οδήγησης θέτει κάποια ελάχιστα στάνταρ, αλλά από κει και πέρα είναι στην ευχέρεια του κάθε κράτους-μέλους τι κανόνες θα θέσει, ειδικά για την ανανέωση αλλά και για την διαπίστωση της καταλληλότητας των οδηγών.

Έτσι παρατηρούνται μεγάλες διαφορές από το ένα κράτος στο άλλο, ενώ την ίδια στιγμή τα διπλώματα οδήγησης ισχύουν σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, ανεξαρτήτως της χώρας έκδοσης. Χαρακτηριστική εικόνα της κατάστασης δίνει η σύγκριση της Ελλάδας με την Γερμανία.

Στη χώρα μας τα διπλώματα οδήγησης ανανεώνονται κάθε 15 χρόνια μέχρι την ηλικία των 65 ετών. Από την ηλικία των 65 ετών έως την ηλικία των 80 ετών. τα διπλώματα πρέπει να ανανεώνονται κάθε τρία χρόνια και κάθε φορά απαιτείται εξέταση από οφθαλμίατρο και παθολόγο με το κόστος της κάθε ανανέωσης να φτάνει τα 118 ευρώ (98 ευρώ για τα παράβολα και τα τέλη χαρτοσήμου καθώς και από 10 ευρώ για κάθε βεβαίωση ιατρού).

Από την ηλικία των 80 ετών και άνω τα διπλώματα πρέπει να ανανεώνονται κάθε δύο χρόνια, ενώ απαιτούνται βεβαιώσεις και από δύο επιπλέον ιατρούς (ΩΡΛ και νευρολόγο ή νευροψυχίατρο ή ψυχίατρο) με το συνολικό κόστος να ανεβαίνει στα 138 ευρώ.

Την ίδια στιγμή στη Γερμανία η διάρκεια των διπλωμάτων οδήγησης είναι 15 χρόνια χωρίς να απαιτούνται ιατρικές βεβαιώσεις, ενώ μέχρι το 2013 που εναρμονίστηκε η εθνική νομοθεσία της χώρας με την Κοινοτική Οδηγία του 2006 τα διπλώματα είχαν απεριόριστη διάρκεια. Το κόστος ανανέωσης υπολογίζεται στα 25 ευρώ.

Διαφορές εντοπίζονται σε όλη την ΕΕ. Η Ελλάδα ανήκει στην ομάδα των πιο “σκληρών” xωρών σε ό,τι αφορά τις ιατρικές βεβαιώσεις για τα διπλώματα οδήγησης, μαζί μεταξύ άλλων με το Βέλγιο, την Εσθονία, Ισπανία, την Ουγγαρία, την Ιταλία και τη Ρουμανία.

Στην αντίπερα όχθη βρίσκονται χώρες όπως η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, και η Γαλλία που δεν απαιτούν εξετάσεις στον γενικό πληθυσμό παρά μόνο αν κάποιος οδηγός έχει συγκεκριμένες παθήσεις. Ενδιάμεσα βρίσκονται χώρες όπως η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, η Κύπρος και η Ιρλανδία που απαιτούν ιατρικές βεβαιώσεις μόνο από κάποια ηλικία και έπειτα.

Το τέρας της γραφειοκρατίας

Η εξίσωση είναι δύσκολη γιατί από τη μία πρέπει να εξασφαλίζεται ότι οι οδηγοί είναι σε καλή φυσική και πνευματική κατάσταση, αλλά από την άλλη αυξάνεται σημαντικά το οικονομικό κόστος αλλά και η ταλαιπωρία των πολιτών, ειδικά όσων βρίσκονται σε προχωρημένη ηλικία.

Δημιουργείται βέβαια και χώρος για κυκλώματα τα οποία δρουν στα όρια του νόμου ή ακόμη και εκτός αυτών. Είναι κοινό μυστικό ότι όλα αυτά τα χρόνια πολλοί δρουν ως “μεσάζοντες” για ιατρικές βεβαιώσεις από γιατρούς που δεν εξετάζουν τους οδηγούς ή ακόμη και για βεβαιώσεις σε άτομα που δεν είναι κατάλληλα για οδήγηση, λόγω παθήσεων ή μόνιμης φαρμακευτικής αγωγής που επηρεάζει την ικανότητα οδήγησης.

Στο μέτωπο της αντιμετώπισης της γραφειοκρατίας, έχουν γίνει κάποια βήματα το τελευταίο διάστημα. Από τον περασμένο Δεκέμβριο είναι διαθέσιμες και για τις 13 Περιφέρειες της χώρας οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες για την ανανέωση του διπλώματος οδήγησης μέσω της ενιαίας ψηφιακής πύλης του δημοσίου gov.gr.

Μέσω της νέας διαδικασίας οι ιατροί καταχωρούν μόνοι τους τις βεβαιώσεις ενώ η επισύναψη φωτογραφίας, δείγματος υπογραφής και η έκδοση και πληρωμή του κατάλληλου παραβόλου γίνονται ηλεκτρονικά.

Αλλαγή μοντέλου

Ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες η συζήτηση για την αναθεώρηση της Οδηγίας για τις άδειες οδήγησης που αναμένεται μέχρι το τέλος του έτους, ολοένα και πληθαίνουν οι φωνές των ειδικών που ζητούν αλλαγή του μοντέλου.

Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας των Μεταφορών (ETSC) η οποία διαπιστώνει την ανάγκη αναθεώρησης των κανόνων της ΕΕ για την καταλληλότητα των οδηγών από ιατρική άποψη, εκτιμώντας ότι σε πολλές χώρες, η αξιολόγηση βασίζεται ακόμη μόνο στην ηλικία, παρά το γεγονός ότι μελέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι άλλες καταστάσεις υγείας μπορούν να επηρεάσουν περισσότερο την ικανότητα οδήγησης.

“H υποχρεωτική ιατρική εκτίμηση με βάση την ηλικία των γηραιότερων οδηγών δεν έχει δείξει ότι είναι αποτελεσματική στην αποτροπή σημαντικών συγκρούσεων.

Μπορεί ακόμη να έχει επιπτώσεις στην ασφάλεια καθώς ηλικιωμένοι οδηγοί που δεν έχουν άδεια οδήγησης μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι ως πεζοί”.

To ETSC προτείνει στις κυβέρνησης να αξιοποιούν τις ειδικές άδειες οδήγησης που δίνουν τη δυνατότητα ακόμη και σε άτομα που μπορεί να είναι αυξημένοι κινδύνου, να οδηγούν υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, για παράδειγμα μόνο την ημέρα ή μόνο με καλό καιρό κλπ.