Από τους λίγους που υπάρχουν στον ευρωπαϊκό χώρο, ο προϊστορικός λιμναίος οικισμός στο Δισπηλιό είναι η μαρτυρία της εξελίξεως του προϊστορικού ανθρώπου στον ελλαδικό χώρο.
Αυτός είναι και ο τίτλος του εκπαιδευτικού προγράμματος, το οποίο απευθύνεται σε μαθητές/τριες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και παρουσιάζει ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ Μάριος Κωνσταντινίδης.
Ο Σάκης Ευαγγέλου, εκπαιδευτικός στο κέντρο εκπαίδευσης για το περιβάλλον και την αειφορία Καστοριάς, εξηγεί πως οι μαθητές εντός του νεολιθικού οικισμού γίνονται αρχαιολόγοι. Αναζητούν ευρήματα αγγεία, αγκίστρια, σκεύη, θραύσματα, χρησιμοποιώντας GPS, τα αναλύουν και μαθαίνουν για τις δραστηριότητες των προϊστορικών ανθρώπων, της νεολιθικής εποχής.
Περισσότεροι από 5.000 μαθητές επισκέφτηκαν τον χώρο και ακολούθησαν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο τους φέρνει σε επαφή με αυθεντικά ανασκαφικά ευρήματα, συνομιλούν με αρχαιολόγους και περιηγούνται στον χώρο αναπαράστασης του προϊστορικού οικισμού ενώ, με την αξιοποίηση ψηφιακών εφαρμογών έχουν την δυνατότητα να ερμηνεύσουν τη νεολιθική ζωή δίπλα στην λίμνη.
Τα τάμπλετ και τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα βοηθούν στην τεχνολογική εξοικείωση με το πρόγραμμα και τα παιδιά γνωρίζουν έναν νεολιθικό πολιτισμό άρρηκτα συνδεδεμένο με το υδάτινο περιβάλλον που τον φιλοξένησε, ανασυνθέτοντας τα χαρακτηριστικά μιας λειτουργικής κοινωνίας που έζησε εκεί. Πρόκειται για μια διαχρονική σχέση ανάμεσα στο λιμναίο περιβάλλον και στους ανθρώπινους πολιτισμούς που γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν στην περιοχή, με το σήμερα.
Μια ανάσα από το κέντρο της Καστοριάς, δίπλα στις όχθες της λίμνης, οι άνθρωποι έκτισαν τις πρώτες οικίες τους επάνω στο νερό βυθίζοντας πασσάλους στην ιλύ της λίμνης, πρίν από 7.800 χρόνια. Οι νεότεροι μαθαίνουν ποιοι ήταν και πως έζησαν δίπλα τους, με μια σχετική χρονική απόσταση, αλλά γεωγραφική εγγύτητα.
