Άνοδο των ανισοτήτων στην Ελλάδα επέφερε η διακυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη, όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία, τα οποία δείχνουν τη μείωση των εισοδημάτων για τους φτωχότερους, την ώρα που ευημερούν κάποιες ελίτ στη χώρα. Ουσιαστικά, η πορεία τους είναι αντίθετη σε σχέση με αυτήν που υπήρχε επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, οπότε και υπήρξε μείωση των ανισοτήτων. Σύμφωνα με την έκθεση (εξέταση των στοιχείων της EU-SILC 2021), το μέσο ισοδύναμο ατομικό διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε κατά 0,9% το 2020 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ενώ μόλις το 20,4% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι ο κύριος λόγος μείωσης του εισοδήματός του ήταν η πανδημία. Συνεπώς, σχεδόν 4 στους 5 αποδίδουν το συγκεκριμένο σε άλλα αίτια, όπως και η πολιτική που ακολούθησε η κυβέρνηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2020 δεν χορηγήθηκαν -όπως το 2019- η 13η σύνταξη και το κοινωνικό μέρισμα, ενώ παράλληλα επανήλθε το καθεστώς των πάγιων ασφαλιστικών εισφορών για τους αυτοαπασχολουμένους, εξελίξεις που επιβάρυναν δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα.
Την ίδια στιγμή οι δείκτες εισοδηματικής ανισότητας στην Ελλάδα εμφανίζουν σημαντική επιδείνωση το 2020. Η τάση που προκύπτει και για τον δείκτη ανισότητας S80 / S20 με βάση τόσο τις αγορές των νοικοκυριών όσο και τη συνολική καταναλωτική δαπάνη είναι ότι αυξήθηκε (σε 5,2 από 4,8 το 2020 και σε 4,1 από 3,5 το 2020 αντίστοιχα). Για να γίνει πλήρως κατανοητό, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο δείκτης S80 / S20 εισοδήματος μετρά τη σχετική ανισότητα στη διανομή του εισοδήματος, συγκρίνει το εισόδημα που κατέχει το 20% των πλουσιότερων ατόμων με αυτό που κατέχει το 20% των φτωχότερων. Με απλά λόγια, όσο αυξάνεται, τόσο αυξάνεται η ανισότητα.
Ζητήματα προκύπτουν και από τις έρευνες της κατανάλωσης. Τα πρώτα στοιχεία που είναι διαθέσιμα για την Ελλάδα για το έτος 2021 είναι αυτά της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ) 2021. Σύμφωνα με τις καταναλωτικές δαπάνες του 2021, προκύπτει αύξηση του κινδύνου φτώχειας με βάση τις αγορές που πραγματοποιούν τα νοικοκυριά (17,1%, από 15,6% το 2020) και με βάση τη συνολική καταναλωτική δαπάνη (12,2%, από 11,9% το 2020), στην οποία συμπεριλαμβάνεται η αξία, σε χρήμα, των αγαθών και των υπηρεσιών που το νοικοκυριό έλαβε σε είδος (από δική του παραγωγή, δικό του κατάστημα, τον εργοδότη ή άλλες πηγές).
Ανισότητες στις μεγαλύτερες ηλικίες και υλική αποστέρηση Τι δείχνει η κατανάλωση Όπως καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ, τα πολύ φτωχά νοικοκυριά δαπανούν πάνω από το 1/3 του μηνιαίου προϋπολογισμού τους (34,8%) για την αγορά τροφίμων, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 13,9%. Και μπορεί σε απόλυτα ποσά να είναι υπερδιπλάσιο στη δεύτερη περίπτωση (117 ευρώ έναντι 243 ευρώ σε όρους ισοδύναμης δαπάνης), όμως η επιβάρυνση στην πραγματικότητα, ειδικά από μια αύξηση των τιμών των τροφίμων, είναι πολύ μεγαλύτερη για τα φτωχά νοικοκυριά. Το γεγονός, για παράδειγμα, ότι φέτος οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά 13% θέτει ζήτημα επιβίωσης για τις ευάλωτες οικονομικά ομάδες της ελληνικής κοινωνίας.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προτείνει αύξηση του εισοδήματος ανά κλάδο μέσω της παραγωγικής ανασυγκρότησης:
Για μισθωτούς, συνταξιούχους, μικρομεσαίους επαγγελματίες, ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες
Για τους μισθωτούς
- Αύξηση κατώτατου μισθού με νόμο στα 880 ευρώ στον ιδιωτικό τομέα.
- Θεσμοθέτηση ετήσιας τιμαριθμικής αναπροσαρμογής στο ύψος του πληθωρισμού του προηγούμενου έτους τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.
- Στο δημόσιο τομέα οι μισθοί θα αυξηθούν άμεσα κατά 10%.
- Επιστροφή αρμοδιότητας καθορισμού κατώτατου μισθού στους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους με κατώτατο όριο την τιμαριθμική αναπροσαρμογή κάθε έτους.
Για τους συνταξιούχους
- Επιστροφή αναδρομικών στους συνταξιούχους σε 3 ετήσιες δόσεις.
- Επαναφορά 13ης σύνταξης του 2019: πλήρης για συντάξεις έως 500 ευρώ, ποσοστιαία για ανώτερα κλιμάκια.
- Αύξηση συντάξεων όπως ορίζει ο νόμος 4475/2017 του ΣΥΡΙΖΑ.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους, αγρότες, μισθωτούς και συνταξιούχους
- Αύξηση αφορολόγητου στα 10.000 ευρώ για μισθωτούς, συνταξιούχους και κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.
- Θέσπιση αφορολόγητου στα 10.000 ευρώ για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους, εργαζόμενους με μπλοκάκια, μη κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.
Για τους μικρομεσαίους επαγγελματίες
- Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος.
- Ρύθμιση χρεών: Διαγραφή μέρους βασικής οφειλής χρεών που δημιουργήθηκαν στην υγειονομική κρίση και 120 δόσεις για την αποπληρωμή του υπολοίπου – Ένταξη στο σχήμα και όσων απώλεσαν τη ρύθμιση του 2019.
- Ακατάσχετος επαγγελματικός λογαριασμός.
- Νέος πτωχευτικός κώδικας – ολιστικό πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους με προστασία της πρώτης κατοικίας, της αγροτικής γης και της επαγγελματικής στέγης.
