τις 25 Οκτωβρίου του 1881 γεννιέται ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους όλων των εποχών, ο Πάμπλο Πικάσο, ο οποίος μας χάρισε έναν από τους συγκλονιστικότερους πίνακες, την Γκουέρνικα η οποία αποτελεί ένα μήνυμα αντιπολεμικό.
Ο Πάμπλο Ρουίθ ή Πικάσο, ήταν από τους βασικούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ού αιώνα, με σημαντική συνεισφορά στη διαμόρφωση και εξέλιξη της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης.
Ο Πικάσο δεν έκρυψε ποτέ την συμπάθεια του στον Κομμουνισμό και μάλιστα ήταν ενταγμένος στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα και ήταν αντιφρανκικός.
Γκουέρνικα, η κτηνωδία ενός πολέμου
Η εποχή από το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, του καταστροφικότερου που θα γνώριζε ποτέ η ανθρωπότητα, συγκλονίζεται από την οικονομική κρίση του 1929, ενώ παράλληλα το κίνημα του αναθεωρητισμού οδηγεί στην άνοδο του αυταρχισμού και του εθνικισμού που θα οδηγούσαν στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τα πρώτα μηνύματα για το τι θα ακολουθούσε είχε στείλει η Ισπανία από το 1936 όταν ξεκίνησε η πολεμική σύγκρουση μεταξύ των Ισπανών Εθνικιστών υπό την καθοδήγηση του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο και των Δημοκρατικών, των υπερασπιστών της εκλεγμένης κυβέρνησης, αριστερών, σοσιαλιστών, αναρχικών και κομμουνιστών.
Η Γκουέρνικα βρίσκεται στην βόρεια Ισπανία, στην επαρχία Μπισκάγια, 30 χιλιόμετρα ανατολικά του Μπιλμπάο. Η πόλη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τους Βάσκους γιατί εκεί βρίσκεται το Gernikako Arbola (Το Δέντρο της Γκερνίκα), που συμβολίζει τις ελευθερίες του λαού των Βάσκων.
Ο βομβαρδισμός της Γκερνίκα αποφασίστηκε από την πλευρά των Ισπανών Εθνικιστών, διότι η πόλη είχε στρατηγική σημασία, ήταν στο δρόμο των εθνικιστών προς το Μπιλμπάο, η κατάληψη του οποίου θα οδηγούσε στο τέλος του εμφυλίου πολέμου στη βόρεια Ισπανία.
Το 1937 πόλη της Γκουέρνικα σχεδόν ισοπεδωνόταν από το συντονισμένο από αέρος βομβαρδισμό των Ναζιστικών και φασιστικών δυνάμεων. Ο βομβαρδισμός της από τα γερμανικά και ιταλικά αεροπλάνα αποτελεί ίσως την πιο βάρβαρη θηριωδία του Ισπανικού εμφυλίου και η τραγωδία της αποτυπώθηκε από τον Πικάσο στον ομώνυμο πίνακα.
Ο Πικάσο βαθιά επηρεασμένος από την καταστροφή που άφησε πίσω της ο βομβαρδισμός δημιουργεί έναν πίνακα που περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο την βιαιότητα και τις φρικαλεότητες ενός πολέμου, με ακρωτηριασμένες μορφές ανθρώπων και ζώων σε μαύρο, άσπρο και γκρίζο.
Η ακόλουθη στιχομυθία είναι εξίσου γνωστή όσο ο συγκλονιστικός πίνακας του Πικάσο και τον συμπληρώνει. Σύμφωνα με την ιστορία κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου όταν οι Γερμανοί μπήκαν στο Παρίσι και στην προσπάθεια τους να κλέψουν όλους τους θησαυρούς της Γαλλίας, ένας Γερμανός αξιωματικός αντίκρισε τον πίνακα και ρώτησε τον Πικάσο αν ήταν ο δημιουργός του. Η απάντηση του ζωγράφου ήταν αποστομωτική: «Όχι κύριε εσείς το κάνατε!».
Γκουέρνικα, ένας πίνακας ωδή στη ζωή
Η αλήθεια είναι πως η Γκουέρνικα ήταν ο προάγγελος της φρίκης που θα ακολουθούσε λίγα χρόνια αργότερα την Ευρώπη όπου ο ολοκληρωτικός πόλεμος των φασιστικών δυνάμεων θα άφηνε στην άκρη τα μέχρι τότε όρια των εμπόλεμων συγκρούσεων κι εκτός από τις πάμπολλες απώλειες στις ένοπλες δυνάμεις των διάφορων κρατών, θα χαρακτηριζόταν από μαζικές εκτελέσεις αμάχων και άθλιες συνθήκες διαβίωσης των κατακτημένων λαών.
Στο πίνακα αυτό που αποτελεί σταθμός όχι μόνο για την ζωγραφική, αποτυπώνεται με το πιο ζοφερό τρόπο η φρίκη του πολέμου, η αποφυγή της λήθης, αλλά κυρίως το τέλος του μεγαλύτερου αγαθού που μπορεί να έχει η ανθρωπότητα, της ίδιας της ζωής.
