Πατερίτσα: Το φεμινιστικό έθιμο της Χρούπιστας
«Ενισχύουμε τις γυναίκες, χορεύοντας όλες μαζί»
Στις γειτονιές του Άργους Ορεστικού γλέντησαν χθες ντυμένες καρναβάλια οι γυναίκες της πόλης συνεχίζοντας μια παράδοση χρόνων με το όνομα «Πατερίτσα». Παλιότερα γλεντούσαν στο πρωτοχρονιάτικο καρναβάλι μόνο οι άντρες και έτσι οι γυναίκες ως αντίδραση καθιέρωσαν τη δεύτερη μέρα της Πρωτοχρονιάς ως τη δική τους μέρα για γλέντι, ενώ οι άντρες κάθονταν σπίτι. Το όνομα «Πατερίτσα» προέρχεται από τις μαγκούρες που κρατούσαν οι γυναίκες για να διώχνουν τους άντρες που ήθελαν να εισβάλουν στο γλέντι τους.
Σήμερα το έθιμο συνεχίζεται και προσαρμόζεται στα δεδομένα της εποχής. Παρά το γεγονός ότι πλέον στο καρναβάλι συμμετέχουν άτομα όλων των φύλων, οι εμφυλες καταπιέσεις υπάρχουν ακόμα, γι’ αυτό οι Αργείτισσες αντιλαμβανόμενες την επιτακτική ανάγκη για διεκδίκηση της ισότητας βγαίνουν στην Πατερίτσα ντυμένες καρναβάλια με πλακάτ στο χέρι ζητώντας αυτά που στο 2025 θα έπρεπε να είναι αυτονόητα.
Η πρόεδρος του συλλόγου Μικρασιατών Άργους Ορεστικού «Η Κύζικος», κα Κλειώ Μουτιάδου, μας μιλά για τη σύνδεση του εθίμου της Πατερίτσας με τον φεμινισμό: «Η Πατερίτσα συνδέεται άμεσα με τον φεμινισμό απ’ τα παλιά χρόνια. Σήμαινε την χειραφέτηση της γυναίκας, την ημέρα αυτήν έβγαιναν μόνο γυναίκες στους δρόμους, διασκέδαζαν, ήταν περισσότερο καταπιεσμένες, αλλά το πρόβλημα συνεχίζεται και στις μέρες μας δυστυχώς. Η γυναίκα καταπιέζεται, η γυναίκα δολοφονείται, η γυναίκα τραβάει τα χίλια μύρια πάλι στην κοινωνία μας. Κάθε 10 λεπτά χάνει τη ζωή της μία γυναίκα ή ένα νεαρό κορίτσι από μέλη της οικογένειας, από γνωστούς της κλπ. Ευχόμαστε το 2025 να είναι λαμπρό και καλύτερο για όλες τις γυναίκες του κόσμου. Εμείς τη βιώνουμε την Πατερίτσα σαν μια ωραία μέρα χαράς που γιορτάζουν οι γυναίκες, σαν μια γιορτή της γυναίκας, γιατί η γυναίκα τα καταφέρνει σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο που ζει».
Η κα Μελίκα Σανταλίδου, μέλος της φεμινιστικής συλλογικότητας Άργους Ορεστικού Femmess, δηλώνει: «Για μένα η Πατερίτσα σημαίνει ότι γλεντούν οι γυναίκες δείχνοντας πως έχουν μια άλλη άποψη για τη ζωή. Η μέρα έχει επιθετικότητα, γιατί είναι μόνο γυναίκες, εδώ και χρόνια δεν τολμούν άντρες να βγουν μαζί με τις γυναίκες και δείχνει ότι οι γυναίκες το πιστεύουν αυτό, πιστεύουν στην Πατερίτσα, στη μοναδικότητα της μέρας. Κάποιοι νομίζουν ότι στη 1 του μηνός τελειώνει το καρναβάλι. Δεν τελειώνει όμως. Φέτος είχε δύο ομάδες βέβαια, αλλά πολυπληθείς. Η κοινωνία του Άργους σήμερα δεν είναι έξω, απόλαυσε το καρναβάλι τρεις μέρες πριν από σήμερα, αλλά για την Πατερίτσα δεν βλέπω πολλούς Αργείτες έξω. Σήμερα η Πατερίτσα έχει ιδιαίτερη σημασία. Δε βλέπετε τα συνθήματα που βγάλαμε; Τις λέξεις που ζωγραφίσαμε στα πλακάτ μας; Γιατί αυτό μας πονάει. “Όχι άλλες γυναικοκτονίες” και “Αν ενοχλήσεις μια ορμάμε όλες”. Αυτά τα συνθήματα σήμερα δίνουν το περιεχόμενο και για τα φεμινιστικά κινήματα και για την Πατερίτσα μας. Πατάμε σ’ αυτό το έθιμο ως Femmess για να διαμηνύσουμε ότι το σύνθημα αυτο σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι επίκαιρο. Νομίζω ότι το μήνυμα αυτό το περνούμε σιγά σιγά, στέκονται κάποιοι και διαβάζουν τη μία πλευρά και την άλλη πλευρά του πλακάτ και δείχνουν ενδιαφέρον και λένε “Ναι, ναι, ναι!” Δεν ξέρεις τι πεποιθήσεις έχει ο άλλος από απέναντι που σε βλέπει, αλλά το ότι συναινεί και λέει “Ναι” στο σύνθημα, για εμάς έχει πολλή μεγάλη αξία αυτό. Δείχνουμε την συμπαράσταση, ότι ενισχύουμε τις γυναίκες, χορεύοντας όλες μαζί, δείχνουμε ότι αυτό το μήνυμα θέλει συλλογικότητα, αλληλεγγύη, θέλει βοήθεια, ενίσχυση».
Η Πατερίτσα ενώνει όλες τις γυναίκες του Άργους, όσο μακριά κι αν μένουν. Η κα Βούλα Σλημιστινού είναι μια απόδημη Αργείτισα που ζει στην Αθήνα από την δεκαετία του ’80, ωστόσο κάθε χρόνο δηλώνει παρούσα. «Το ζω περισσότερο απ’ όλα τα άλλα δρώμενα, γιατί πραγματικά αυτό πάει πολλά χρόνια πίσω, γι’ αυτό με αγγίζει πάρα πολύ. Και φυσικά και βγαίνουμε κάθε χρόνο. Περισσότερο απ’ όλα -που όλα είναι άξια λόγου όσα κάνουμε εδώ στο ωραίο Άργος- εμένα σαν Βούλα με αγγίζει αυτό το έθιμο».
Ρεπορτάζ: Νικολέτα Αποστολίδου για Orizontes Press
