Λίγο πιο έξω από το χωριό Κορομηλιά, περικλειόμενο από φύση, βρίσκεται ένα μέρος που για τα απροστάτευτα ζώα του νομού Καστοριάς είναι μια μικρή όαση, ένα σπίτι μέχρι να βρουν τους ανθρώπους που θα τα καλωσορίσουν στο δικό τους. Πρόκειται για μια γωνιά γεμάτη ανιδιοτελή αγάπη και φροντίδα που φέρει το όνομα Eva’s Shelter. Το καταφύγιο Eva’s Shelter προστατεύει και φιλοξενεί τα ζώα του νομού -και όχι μόνο- που χρειάζονται βοήθεια.

Μπαίνοντας στο καταφύγιο θα βρεις τη Δέσποινα Λάμπρου και τη Θεοπούλα Αντωνάκη, τις βασικότερες εθελόντριες του, που θα σε υποδεχτούν μαζί με τα φιλοξενούμενα ζωάκια τους και την Φρίξη, την σκυλίτσα-αρχηγό του μέρους. «Αφού πήρατε την έγκριση της Φρίξης, τι άλλο θέλετε;» μας λέει η Δέσποινα καθώς το σκυλί μας πλησιάζει για χάδια. Το Eva’s Shelter είναι από εκείνα τα μέρη που πας για πρώτη φορά αλλά νιώθεις άνετα κατευθείαν.

Το ίδιο νιώθουν και τα ζώα που φιλοξενούνται σ’ αυτό το ήσυχο πράσινο τοπίο με αρκετό χώρο για να παίξουν και να ζήσουν άνετα και φροντισμένα. «Δεν μας αρέσουν οι χώροι που είναι στοιβαγμένα όλα τα σκυλιά μεταξύ τους, το ένα πάνω στο άλλο. Δεν μας αρέσουν τα κελιά, να ζουν τα σκυλιά σε ένα κλουβί δύο επί ένα σε όλη τους τη ζωή. Δόξα τω Θεώ έχουμε την άνεση να έχουμε έναν όμορφο χώρο με άνετους κοιτώνες για τα σκυλιά μας -δεν μας αρέσει η λέξη “κλουβιά”- και τα ζώα είναι χαρούμενα, αυτό βλέπουμε» μας λέει η Δέσποινα.

Η ιστορία του Eva‘s Shelter

Καθίσαμε σ’ ένα δροσερό σημείο, κάτω από την σκιά των δέντρων, όπου η Δέσποινα και η Θεοπούλα μας αφηγήθηκαν την ιστορία του καταφυγίου. «Το Eva’s Shelter ξεκίνησε πριν από 13 χρόνια, τον Ιούνιο του 2012. Μια Αυστριακή κυρία, η Εύα, ήρθε εκδρομή στην Καστοριά και πόνεσε με τον πόνο των αδέσποτων εδώ στην πόλη μας. Τότε δεν υπήρχε κανένα πρόγραμμα διαχείρισης αδέσποτων, ήταν όλα αφημένα στην μοίρα τους. Μέσω μιας κτηνιάτρου, της Σούζαν Ρίγκλερ, που είχε τότε κτηνιατρείο στο Νεστόριο -Αυστριακή κι εκείνη- αγοράστηκε αυτό το κομμάτι γης και ξεκίνησαν οι εργασίες για να γίνει ένα καταφύγιο, να φιλοξενηθούν κάποια ζώα. Σε πρώτη φάση πήραμε τα σκυλιά που ήτανε τότε φυλακισμένα στο πρώην στρατόπεδο Μαθιουδάκη. Ήταν 50 ζώα τα οποία δεν είχαν δει σχεδόν ποτέ τον ήλιο, ζούσαν μες στους θαλάμους του στρατοπέδου. Ήρθανε ζώα εδώ πέρα τα οποία δεν είχανε πατήσει ποτέ γρασίδι, ζήσαμε μεγάλες στιγμές. Ήμασταν μια πολύ ωραία ομάδα, ξοδεύαμε τότε πολλά λεφτά από το προσωπικό μας ταμείο και τον προσωπικό μας χρόνο. Θέλαμε τουλάχιστον 8 ώρες κάθε μέρα να είμαστε εδώ ώστε να μάθουν όλα αυτά τα ζωάκια να μπαίνουν κανονικά στους κοιτώνες τους, να τρώνε και την επόμενη μέρα ξανά προαυλισμός και ξανά κυνήγι να τα βάλουμε μέσα στα κλουβάκια τους για να μάθουν την ρουτίνα τους, το μάθανε σχετικά γρήγορα. Έχουμε αρκετά απ’ αυτά τα ζωάκια ακόμα εδώ τα οποία πλέον είναι υπερήλικα, είναι 13 χρονών και άνω κι έτσι ξεκίνησε το Eva’ Shelter» αφηγείται η Δέσποινα.

Από την αρχή του κιόλας το καταφύγιο έκανε χιλιάδες στειρώσεις στην Καστοριά, όπου υπήρχαν πάρα πολλά αδέσποτα. Το αυστριακό κράτος ήταν δίπλα στο καταφύγιο χρηματοδοτώντας τις στειρώσεις και παρέχοντας σπιτάκια για τα σκυλιά. Ως και σήμερα η Αυστρία χρηματοδοτεί τις τροφές τις οποίες προμηθεύονται από ντόπια καταστήματα ώστε να ενισχύεται η τοπική αγορά. Ωστόσο για φάρμακα και οτιδήποτε άλλο βασίζονται μόνο σε δωρεές.

«Στην πορεία αρρώστησε η πολυαγαπημένη μας Εύα, έφυγε από τη ζωή. Το καταφύγιο το έλεγε “το παιδί της”. Ήταν το μοναδικό καταφύγιο που δημιουργήθηκε από εκείνη και ήτανε δικό της, της προέδρου» μας λέει η Δέσποινα. «Μου είχε αφήσει αυτό το κομμάτι γης με διαθήκη σε εμένα, γιατί δεν ήθελαν τα παιδιά της να έχουν ένα κομμάτι ελληνικής γης, έτσι το έλεγε εκείνη χαρακτηριστικά. Με χαρά το δέχτηκα, της υποσχέθηκα ότι δε θα αφήσω ποτέ τα ζώα που υπάρχουν εδώ πέρα. Αφιερώσαμε και το όνομα, το Eva’s Shelter. Το ονόμασα έτσι μετά τον θάνατό της και το αφιερώσαμε στην Εύα. Όλοι από τότε με φωνάζουν Εύα και τη Θεοπούλα την φωνάζουν Εύα. Είμαστε η Εύα παιδιά κι είναι τιμή μας και καμάρι μας, γιατί είναι η πρέσβειρα των ζώων, η πρέσβειρα αυτού του χώρου εδώ πέρα».

Στη συνέχεια το καταφύγιο διαμορφώθηκε έτσι ώστε να γίνει επισκέψιμο. «Δυστυχώς η Εύα δεν μπόρεσε να τα ζήσει όλα αυτά» είπε η Δέσποινα και έπειτα απευθύνθηκε στη Θεοπούλα, «Ωραία θα ήταν να τα ζήσει ε;»

Δράσεις

Το Eva’s Shelter είναι χώρος φιλοξενίας των ζώων μέχρι, ιδανικά, να υιοθετηθούν. «Μπορούμε να στείλουμε ζωάκια παντού, όπου είναι η τύχη του κάθε ζώου, βρίσκουμε τον τρόπο και το στέλνουμε, αρκεί να είναι καλή περίπτωση η οικογένεια που θα πάει» λέει η Δέσποινα και η Θεοπούλα προσθέτει «Στην Ελλάδα υπάρχει ένα μεγάλο δίκτυο. Σε αυτό το δίκτυο βασιζόμαστε όταν δίνουμε μια υιοθεσία. Υπάρχει πάντοτε άνθρωπος σε κάθε νομό που ελέγχει το σπίτι που θα πάει το ζώο. Το ίδιο και με εμάς εδώ. Αν υιοθετήσει κάποιος ένα ζώο εδώ, μας ειδοποιεί να πάμε να ελέγξουμε τον χώρο. Δεν θα φύγει ποτέ ένα ζώο έτσι. Είναι σημαντικές κινήσεις, οι οποίες βοηθάνε στην ευζωία του ζώου. Μεγάλη υπόθεση κι αυτή».

Στο καταφύγιο μπορεί να εμπιστευθεί τα ζώα η οικογένειά τους όταν δεν έχει πού να τα αφήσει. Γι’ αυτά τα ζώα έχει διαμορφωθεί ένας ειδικός χώρος με την επιγραφή «Επιτέλους διακοπές», καθώς γι’ αυτά είναι σαν να πηγαίνουν κατασκήνωση όπως μας λένε. «Υπάρχουν φίλοι που θα πάνε διακοπές και θα μας φέρουν τα ζωάκια τους εδώ πέρα να τα φιλοξενήσουμε. Με φόβο στην αρχή, ρε παιδί μου, πώς θα νιώσει το ζωάκι τους. Και τελικά δεν θέλουν να φύγουν τα ζώα τους από εδώ. Τους αρέσει η επαφή με τα ζώα, η επαφή με τη φύση» μας λέει η Δέσποινα.

Σημαντικό κομμάτι της δράσης τους είναι κι η επίσκεψη σχολείων και ΚΔΑΠ ώστε να συναναστραφούν τα παιδιά με τα ζώα, να εκπαιδευτούν και να μάθουν για τις αξίες της φιλοζωίας και του εθελοντισμού. «Φυσικά τα παιδιά μπαίνουν υπό επιτήρηση στα κλουβιά, δεν μπαίνουν ποτέ μόνα τους, πάντα θα υπάρχει ένα συνοδός, ένας εθελοντής» λέει η Θεοπούλα. «Μπορεί να έρθει ο καθένας εδώ, να ενημερωθεί για τα ζώα, να χαϊδέψει τα ζώα, να έρθει σε επαφή, να καταλάβει τι είναι το ζώο» προσθέτει. Η επαφή με τα σχολεία και τα ΚΔΑΠ είναι αμφίδρομη, καθώς και το ίδιο το καταφύγιο επισκέπτεται τους χώρους τους και κάνει ομιλίες. «Εκπαίδευση, ευαισθητοποίηση, εθελοντισμός. Είναι το τρίπτυχο που θέλουμε να προάγουμε στους νέους ανθρώπους» συμπληρώνει η Δέσποινα.

Φυσικά, η δράση τους είναι πολύ ενεργή στο δρόμο, απ’ όπου ξεκίνησαν και εκεί που η καθεμιά τους ατομικά έδειχνε την αγάπη της για τα ζώα πριν μπει στο εθελοντικό δυναμικό του Eva’s Shelter. «Αυτά τα τελευταία πεντέμισι περίπου χρόνια έχουμε δώσει για υιοθεσία περίπου 550 ζώα. Και δικά μας και των δήμων. Όχι του δήμου Καστοριάς μόνο, γενικά του νομού. Αυτό σημαίνει ότι 550 ζώα βρήκανε σπίτι, φύγανε απ’ τους δρόμους, ζουν όμορφα. ‘Εχουμε επαφή με όλον τον κόσμο που υιοθετεί ζώο. Είναι αρχή μας αυτή. Και αποδείξαμε ότι μπορούμε να κάνουμε θαύματα. 550 ζώα που σταμάτησαν να γεννάνε τα θηλυκά, σταμάτησαν να ζευγαρώνουν, σταμάτησαν να αρρωσταίνουν, να φοβούνται, να κακοποιούνται» λέει η Θεοπούλα.

Η δραστηριοποίησή τους εκτείνεται κι εκτός Καστοριάς. «Έχουμε αρχίσει να ενωνόμαστε και με άλλα φιλοζωικά εκτός Καστοριάς, έχουμε κάνει μια ωραία ομάδα. Το ΣΚ που μας πέρασε ήμασταν στο πασχαλινό μπαζάρ μας που επιλέξαμε να το κάνουμε στη Θεσσαλονίκη, γιατί θέλαμε να έρθουμε κοντά και σε εκείνους τους ανθρώπους, να βγει η φωνή του Eva’s Shelter και εκεί. Πήγε πάρα πολύ καλά, ο κόσμος μας αγκάλιασε, χαρήκαμε τόσο πολύ, μοιραστήκαμε ωραία συναισθήματα» συμπληρώνει η Δέσποινα.

Η ενημέρωση βρίσκεται στο επίκεντρο της αποστολής τους. Στο πλαίσιο αυτό κάλεσαν σε εκδήλωση που έγινε στις 8 Απριλίου στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, τον κ. Νίκο Χρυσάκη, Ειδικό Γραμματέα για την Προστασία Ζώων Συντροφιάς, από το Υπουργείο Εσωτερικών, την κα Κατερίνα Παπαποστόλου, ζωοθεραπεύτρια και ιδρύτρια του σωματείου Ζω.ΕΣ, τον κ. Ναούμ Κωνσταντίνο, διοικητή του Τμήματος Τροχαίας Καστοριάς και τον κ. Παντελή Αρβανιτάκη, διοικητή του Α.Τ. Άργους Ορεστικού. Στην εκδήλωση δόθηκαν εκτενείς ενημερωτικές ομιλίες σχετικά με τον φιλοζωικό τρόπο σκέψης και ζωής, τον εθελοντισμό, την κατάσταση στην Ελλάδα, την νομοθεσία και το τι εκκρεμεί να γίνει για την ουσιαστική προστασία και ευζωία των ζώων. «Μας υποσχέθηκε ο κύριος Χρυσάκης ότι θα συνεχίσουμε τη συνεργασία και θα πάει καλά όλο αυτό» μας λέει η Δέσποινα.

Στο Eva’s Shelter φιλοξενούνται και πολλά ζωάκια με ειδικές ανάγκες, που βρέθηκαν εγκαταλελειμμένα στην άκρη του δρόμου. «Να ανοίγουμε τα σπίτια μας και στα αναπηράκια παιδιά. Εδώ στο καταφύγιο φιλοξενούμε αρκετά αναπηράκια ζωάκια. Κυρίως με κινητικά προβλήματα. Έχουμε και τυφλά ζωάκια. Ας ανοίξουμε τα σπίτια μας, ας μη βάλουμε ταμπέλες στα ζωάκια. Και τα ζώα και οι άνθρωποι είναι πλάσματα της φύσης» λέει η Δέσποινα.

Σχέσεις ζωής

Από τα λεγόμενα τους γίνεται φανερό ότι η ενεργή φιλοζωία δε σε φέρνει μόνο κοντά στα ζώα, αλλά και στους ανθρώπους. Η Δέσποινα και η Θεοπούλα είναι ζωντανά παραδείγματα. Ο αλληλοσεβασμός και η υγιής συνεργασία τους φαίνονται από τη συζήτηση. «Η Θεοπούλα ήρθε στη ζωή του Eva’s Shelter σε μία περίοδο που ισορροπούσαμε σε ένα πολύ λεπτό σχοινί. Ήμουν σε μία φάση που είχα μείνει εντελώς μόνη μου εδώ πέρα και έπρεπε να πάρω απόφαση: ή παραδίδουμε τα ζώα στο δήμο και κλείνει αυτός ο χώρος ή το πάμε ένα βήμα παρακάτω για να αρχίσουν να έρχονται εθελοντές» αφηγείται η Δέσποινα. «Γνώρισα τη Δέσποινα τυχαία, έχω να το λέω, από ένα τυχαίο μήνυμα που μας έφερε κοντά. Μπήκα εδώ μέσα και είδα -γιατί ήμουν εθελόντρια στο δρόμο μέχρι τότε- είδα τι σημαίνει η ζωή μέσα σ’ ένα καταφύγιο. Είδα τι σημαίνει να έρχεσαι το πρωί εδώ, να πρέπει να στηρίξεις, να φροντίσεις 50, 60, 70 ζώα και παρά την κούραση που ένιωθα κοιμόμουν το βράδυ τόσο ήσυχη και αναρωτιόμουν γιατί. Και έλεγα ότι ήταν χάρη σ’ αυτή την προσφορά» λέει η Θεοπούλα. «Ήταν σαν το χέρι του Θεού που ήρθε η Θεοπούλα. Μπήκε στη ζωή μας, στη ζωή τη δική μου και μου έδωσε δύναμη για να το συνεχίσουμε μαζί. Μου είπε “Δεσποινάκι μη φοβάσαι, πάμε μαζί. Δεν υπάρχει λόγος να φύγουν τα ζώα, γιατί ξέρω ότι αυτό σε πονάει. Πάμε μαζί ρε παιδί μου, εγώ δεν θα σ’ αφήσω”. Αυτό είναι η μεγαλύτερη απόδειξη του εθελοντισμού» λέει η Δέσποινα.

Τα ζώα δημιουργούν γέφυρες επικοινωνίας ανάμεσα στο καταφύγιο και στις νέες οικογένειες τους. «Με όλους τους κηδεμόνες έχουμε σχέσεις. Θα μας στείλουν βιντεάκια, θα μας μιλήσουν, θα μας πάρουν τηλέφωνο, θα μας δώσουν τις ευχές τους στους γιορτές, μας στέλνουν φωτογραφίες, βλέπουμε πώς είναι τα ζώα» λέει η Θεοπούλα.

Εθελοντές/ριες: η ψυχή του Eva‘s Shelter

«Η καρδιά του καταφυγίου είναι οι εθελοντές του, η κινητήριος δύναμη» όπως μας λένε. Η αναζήτηση για περισσότερο εθελοντικό δυναμικό συνεχίζεται, καθώς το έργο είναι απαιτητικό. Το Eva’s Shelter καλεί άτομα να έρθουν σε επαφή με τη φιλοζωική τους πλευρά και να συνδράμουν με όποιον τρόπο μπορούν στο να σωθούν ζωάκια σε όλη την Ελλάδα, καθώς ο εθελοντισμός στο καταφύγιο δεν περιορίζεται μόνο στην Καστοριά. Όπως μας είπαν, αρκετοί/ες εθελοντές/ριες είναι και από άλλες πόλεις. «Ο εθελοντισμός έχει πολλές μορφές σ’ ένα καταφύγιο. Μπορεί κάποιος να βάλει το σώμα του και να έρθει να δουλέψει εδώ πέρα μαζί μας, να μας βοηθήσει και να περάσει και καλά γιατί είναι διασκεδαστικό αυτό που συμβαίνει εδώ. Τα ζώα σου δίνουν ανιδιοτελή αγάπη και φεύγεις γεμάτος. Μπορεί να προσφέρει κάποια φάρμακα για αυτά τα σκυλάκια που είναι μηνιαία έξοδα σε ένα καταφύγιο, αμπούλες και χάπια αποπαρασίτωσης, μπορεί να υιοθετήσει εικονικά ένα απ’ τα σκυλάκια του καταφυγίου και να μας απαλλάξει από το μηνιαίο κόστος έστω για ένα από τα ζώα. Είναι τεράστια βοήθεια αυτό για ένα καταφύγιο. Μπορεί να προσφέρει τροφές, κονσέρβες, μπορεί να κάνει μια κοινοποίηση απλή στα social media. Μπορεί να παρακολουθεί τα live που κάνουμε στο TikTok, συνήθως στις 10 το πρωί κάθε μέρα, και να ανεβάζει τον αλγόριθμο εκεί πέρα ώστε να γίνεται πιο γνωστό το καταφύγιο και να δίνεται η δυνατότητα σε αυτά τα ζώα να βγουν και παραέξω» υποστηρίζει η Δέσποινα και συνεχίζει «Όταν λέμε εθελοντής εννοώ να πάρω τηλέφωνο και όποιος είναι πιο κοντά σε ένα συμβάν να πεταχτεί εκείνη την ώρα να δει. Γιατί όταν είσαι εθελοντής, καταλαβαίνεις κι ότι κι ο άλλος έχει κι αυτός την οικογένειά του και τον προσωπικό του χρόνο και ο ένας να βοηθάει τον άλλον».

Και υπάρχουν εθελοντές που συμβάλουν στην διατήρηση και τη βελτίωση του καταφυγίου όπως μπορούν. Είναι άνθρωποι σαν τον κ. Βασίλη Χαλκιά που δώρισε φωτοβολταϊκά για να έχει το καταφύγιο ψυγείο για τα φάρμακα των ζώων, τον κ. Δημήτρη που ο ίδιος εγκατέστησε ένα φωτοβολταϊκό όταν η Άριελ, η τυφλή σκυλίτσα που φρόντιζε στο δρόμο, μπήκε στο Eva’s Shelter και τον Παύλο, τον γείτονα του καταφυγίου που προσέχει τα ζώα όταν οι εθελόντριες λείπουν. «Και επίσης να πούμε ότι υπάρχουν τρεις άνθρωποι οι οποίοι έρχονται περιστασιακά εδώ. Όποτε μπορούν. Εθελοντές κι αυτοί. Ο καθένας με τον τρόπο του. Δεν είναι ανάγκη να είσαι κάθε μέρα. Και μία φορά να έρθεις, φτάνει. Είναι βοήθεια. Είναι λοιπόν η Αντιγόνη Ηλιοπούλου, ο Πέτρος ο Κιοσλής και η Πέπυ η Τσάγκα. Και έχουμε και τη μικρότερη μας, την Ιωάννα Τζίλια. Η Ιωάννα σήμερα είναι 15 χρονών, ξεκίνησε απ’ τα 12 της εδώ. Φρόντιζε ζώα πάντοτε και σπίτι της αρκετά και είναι η πιο μικρή μας εθελόντρια» συμπληρώνει η Θεοπούλα.

Η αυτοοργάνωση και η εκούσια δράση είναι η φιλοσοφία του Eva’s Shelter. «Δεν είμαστε τρελοί να έχουμε απαιτήσεις από τους ανθρώπους, όπως δεν θέλουμε και να έχουν απαιτήσεις οι άλλοι από εμάς. Αυτός είναι ο τρόπος σκέψης μας. Αυτό το καταφύγιο με αυτόν τον τρόπο σκέψης λειτουργεί» εξηγεί η Δέσποινα. «Και να ξέρει ο κόσμος -συμπληρώνει- ότι μπορούν να έρχονται και για βόλτα. Δεν είναι απαραίτητο να τους χώσουμε στη δουλειά». «Ζητάμε χαϊδευτές» λέει γελώντας η Θεοπούλα.

Η αξία του εθελοντισμού για το Eva’s Shelter έγκειται στο ομαδικό πνεύμα και στην αλληλεγγύη. «Το να μπορείς να εγγυηθείς στον συνάνθρωπό σου ότι “είμαστε μαζί, δεν είσαι μόνος”» λέει η Δέσποινα. «Όταν είσαι εθελοντής είμαστε ομάδα».

Η ευθύνη των δήμων και η συνεργασία

Το καταφύγιο συνεργάζεται στενά με τους δήμους Καστοριάς και Νεστορίου. Σύμφωνα με τη Δέσποινα, «ο τωρινός αντιδήμαρχος, ο κ. Λιάμης, είναι από τους αντιδημάρχους που όταν εκλέχτηκε μας προσέγγισε και μας είπε “Κορίτσια, μπορείτε να μου πείτε πώς γίνεται γιατί δεν ξέρω, είμαι καινούριος σ’ αυτό”. Μπήκαμε μαζί στον αγώνα».

Το μοναδικό κυνοκομείο του νομού ανήκει στον δήμο Καστοριάς και εκεί περισυλλέγονται τα αδέσποτα, στειρώνονται, εμβολιάζονται και μένουν εκεί έως τρεις μήνες αν δεν υιοθετηθούν. Έπειτα επανεντάσσονται, όπως ορίζει ο νόμος, στο περιβάλλον όπου τα φρόντιζαν. Αν για κάποιο λόγο κάποιο ζώο δεν μπορεί να φιλοξενηθεί στο κυνοκομείο, το υποδέχεται το Eva’s Shelter, όπου και μπορεί να μείνει μέχρι να υιοθετηθεί, χωρίς χρονικό περιορισμό. «Πριν από λίγο καιρό για παράδειγμα είχαμε μια μανούλα με τρία μωράκια με κλειστά τα ματάκια ακόμα. Αυτά τα ζώα δεν μπορούν να πάνε εύκολα στο δημοτικό καταφύγιο. Θα έρθει σε εμάς ένα κουτάβι, θα απομονωθεί βέβαια, γιατί υπάρχει πάντα ο φόβος του τύφου -ο τύφος θερίζει στα κουτάβια- οπότε θα έρθει εδώ, θα το απομονώσουμε, θα το εμβολιάσουμε ώστε να είμαστε σίγουροι. Αν δούμε ότι δεν υιοθετηθεί, θα το γυρίσουμε στο καταφύγιο του δήμου. Αλλά συνήθως υιοθετούνται και φεύγουν από εδώ. Δύσκολο να μπει ζώο εδώ μέσα και να γυρίσει πίσω» μας εξηγεί η Θεοπούλα.

Για όποιο άτομο διστάζει να πάει ένα χτυπημένο ή άρρωστο ζώο σε κτηνίατρο λόγω των εξόδων, το Eva’s Shelter ενημερώνει ότι ο δήμος Καστοριάς «έχει συμβάσεις με κτηνιάτρους. Αυτό σημαίνει ότι αν εσύ βρεις στο δρόμο ένα ζώο που είναι χτυπημένο, άρρωστο κ.λπ. και κρίνεις ότι πρέπει να περισυλλεχθεί, θα γίνει λοιπόν ένα τηλέφωνο στο τμήμα περισυλλογής του δήμου και θα βγει εντολή. Εσύ όμως, εκείνη την ώρα που το ζώο κινδυνεύει, μπορείς να το πας σε ένα γιατρό απ’ τους δύο του δήμου, ώστε να το σώσεις. Δηλαδή, δεν χρειάζεται να αναλάβεις τα έξοδα, αν δεν μπορείς. Μεγάλη ιστορία αυτή. Γιατί πολλοί εγκαταλείπουν το ζώο γιατί δεν μπορούνε» λέει η Θεοπούλα και προσθέτει «Να πούμε κιόλας ποιοι είναι οι συμβεβλημένοι κτηνίατροι αν χρειαστεί. Είναι ο Τάσος ο Σωτηρίου στο Μανιάκι και η Ζωή η Θώμου, κοντά στην πυροσβεστική, μες στην Καστοριά».

Η ίδια συνεργασία δεν συμβαίνει με τον δήμο Άργους Ορεστικού, ο οποίος όπως λένε είναι πιο αποστασιοποιημένος. Δεν είναι τυχαίο μάλλον που εκεί καταγράφονται και τα μεγαλύτερα προβλήματα με τη διαχείριση των αδέσποτων, καθώς αρκετά είναι τα παράπονα από ανθρώπους που ταΐζουν ζώα σε γειτονιές ότι αυτά εξαφανίζονται. «Ο δήμος πρέπει να περισυλλέξει το ζώο, να το στειρώσει, να το εμβολιάσει, να το τσιπάρει και να το επανεντάξει. Αυτό ορίζει ο νόμος. Το να μαζέψει ένα ζώο και να το εξαφανίσει δεν προβλέπεται από το νόμο. Είναι παράνομο. Αυτό να πούμε… Και δεν το λέμε εμείς, μας το λένε οι άνθρωποι που ταΐζουν αυτά τα ζώα στις γειτονιές, ότι εξαφανίζονται. Θα θέλαμε λοιπόν πάρα πολύ ο δήμος Άργους Ορεστικού να μας πει κάποια στιγμή πού είναι συγκεντρωμένα όλα αυτά τα ζώα που έχουν περισυλλεχθεί. Με αγάπη το λέμε γιατί ενδιαφερόμαστε για αυτά τα ζώα» λέει η Δέσποινα. «Εμείς είμαστε εκεί για να βοηθήσουμε σαν εθελοντές αρκεί να δεχτούν μια συνεργασία».

Νοοτροπία απέναντι στα ζώα και κακοποίηση

Στο λεξιλόγιο της Δέσποινας και της Θεοπούλας δεν υπάρχουν οι λέξεις «ιδιοκτήτης» και «αφεντικό» όταν μιλάνε για τα ζώα. Τα ζώα, όπως και οι άνθρωποι, δεν είναι κτήματα και έχουν κηδεμόνες και οικογένειες. «Οι ψυχές δεν αγοράζονται» όπως λέει κι η Θεοπούλα.

Οι λέξεις έχουν σημασία και είναι δείγματα της νοοτροπίας απέναντι στα ζώα, κάτι που στο νομό Καστοριάς πάσχει ιδιαίτερα. «Έχουμε πάρα πολύ μεγάλο αγώνα. Αντιμετωπίζουν το αδέσποτο σαν σκουπίδι συνήθως. Ευτυχώς υπάρχουν οι εξαιρέσεις. Αν δεν υπήρχαν, θα ήμασταν χαμένοι» λέει η Θεοπούλα και συμπληρώνει η Δέσποινα «Και να μην τα λέμε και “αδέσποτα”. Πρέπει να αλλάξει κι αυτός όρος. “Άστεγα”. Είναι μια λέξη που αλλιώς ηχεί στο μυαλό του καθενός και έχει άλλη βαρύτητα. Το “αδέσποτος” σημαίνει να έχω έναν δεσπότη. Να είμαι κάπου σε κάποια δεσμά. Όχι, είναι άστεγα ζώα, ζώα χωρίς στέγη».

Χαρακτηριστική είναι η εικόνα «του γονιού που όταν πλησιάζει το παιδάκι του το σκύλο, τον αδέσποτο, ή τη γατούλα ακούς αυτό το “Φύγε, θα σε δαγκώσει, θα κολλήσεις κάτι”. Να πούμε ότι για να κολλήσει ένας άνθρωπος από το ζώο είναι μηδαμινή η περίπτωση». Αυτή είναι μια από τις πιο συχνές συμπεριφορές που καταγράφει η Θεοπούλα. «Ή σηκώνει το παιδάκι το ποδαράκι του να κλωτσήσει το σκυλάκι ή τη γατούλα, δεν το κάνει μόνο του. Κάποιος του είπε να το κάνει» και η Δέσποινα προσθέτει «Τα παιδιά παραδειγματίζονται από τους γονείς τους».

Ιστορίες όπως αυτές με τα επτά κουτάβια που βρέθηκαν κλεισμένα σε σακούλα πεταμένη στο ποτάμι δίνουν μια εικόνα για την κατάσταση. «Ευτυχώς περνούσε ένας κύριος που ήταν για περίπατο, τα άκουσε και μας πήρε τηλέφωνο. Τα μοιραστήκαμε οι εθελοντές» λέει η Δέσποινα. «Υιοθετήθηκαν και έμεινε ένα. Το οποίο τι ήταν; Ήταν στον πάτο της σακούλας και το πατούσαν τα άλλα. Το αποτέλεσμα ήταν το πόδι του να πάθει μια ζημιά μη αναστρέψιμη. Δεν υπήρχε περίπτωση να υιοθετηθεί αυτό το ζώο. Εδώ δεν παίρνουν τα αρτιμελή, θα πάρουν… Το πήρε η Δέσποινα» προσθέτει η Θεοπούλα.

Τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται στα σκυλιά κτηνοτρόφων και κυνηγών. Η πιο συχνή μορφή κακοποίησης που οι ίδιες έχουν συναντήσει είναι η μόνιμη αλυσόδεση. «Τα σκυλιά των κτηνοτρόφων που είναι πάρα πολλά σε αριθμό, τα αφήνουν ελεύθερα έξω από τα μαντριά τους, γυρνάνε παντού, ζευγαρώνουν με άλλα σκυλάκια και γίνεται χαμός. Τα περισσότερα από τα σκυλιά των κτηνοτρόφων είναι συνήθως ανεμβολίαστα, ατσιπάριστα, αστείρωτα, άρρωστα, με ψώρα και τα περισσότερα δεν πιάνονται από τους ίδιους τους κτηνοτρόφους για να μπορέσουν να τα βοηθήσουν» περιγράφει η Δέσποινα.

Η επαρχία κατέχει την ανησυχητική πρωτιά στα περιστατικά κακοποίησης. «Στην επαρχία υπάρχει η νοοτροπία του να αφήσω το σκυλάκι μου ελεύθερο έξω από την αυλή μου, να μην το βγάλω βόλτα με το λουρί του, να κάνει τις ανάγκες του για να μη μου λερώσει την αυλή και θα γυρίσει» λέει η Δέσποινα και προσθέτει η Θεοπούλα «Και η νοοτροπία του παίρνω το ζώο μου για εργαλείο. Το μεγάλο ζώο το έχω για εργαλείο. Το κυνηγόσκυλο είναι εργαλείο, δεν είναι φίλος. Θα βγει στο βουνό, θα χτυπηθεί από το αγριογούρουνο, δεν με νοιάζει. Θα πάω να το ράψω. Ε και; Αν πεθάνει, πέθανε» και στη συνέχεια μας μιλάει για την άρνηση ενός κυνηγού να βάλει τσιπ στα σκυλιά του «”Σιγά μην βάλω τσιπάκι, παίρνω το όπλο και τα καθαρίζω όλα”. Την αντίδρασή μου δε θέλετε να την ξέρετε».

«Καλούμε τα νέα παιδιά. Δεν υπάρχει λόγος να ασχολείστε με το χόμπι του κυνηγιού το 2025. Παιδιά, υπάρχουν τόσα όμορφα χόμπι να κάνετε. Κάντε το καλό και σώστε μια ζωή. Δεν έχει κανένας μας δικαίωμα να αφαιρεί μια ζωή» λέει η Δέσποινα παρακινώντας τους νέους να γίνουν εθελοντές σε φιλοζωικά σωματεία.

Όσον αφορά τη συχνή παρουσία ζώων όπως αρκούδες στις πόλεις και τα χωριά του νομού, η Δέσποινα την αποδίδει στο ότι «κάποιος πάτησε πρώτα στο δικό τους το μέρος. Καταπατήσαμε τα σπίτια τους».

Όταν τις ρωτάω για το τι θα λέγανε σε κάποιον που ρίχνει φόλες, προσπαθούν να ανασυντάξουν τα συναισθήματά τους. «Μην πεις αυτό που σου έρχεται πρώτο στο μυαλό» λέει η Δέσποινα στη Θεοπούλα και συνεχίζει «Είναι δολοφόνος». «Τι να πω σε αυτόν τον άνθρωπο; Έχει αποκτηνωθεί ο ίδιος. Τι να πολεμήσω εγώ, την αποκτήνωσή του; Δεν έχει δει αυτός ο άνθρωπος πόσο υποφέρει αυτό το ζώο που καίγονται όλα τα μέσα του. Έχει δει ζώο άραγε να πεθαίνει από φόλα; Εμείς έχουμε δει. Είναι τραγικός, τρομακτικός ο θάνατός του, τόσο επώδυνος. Ναι δε θα πω αυτό που σκέφτομαι όντως, αλλά πραγματικά περιμένω τον Θεό να τον τιμωρήσει, γιατί αυτό του αξίζει» απαντάει η Θεοπούλα. Η φόλα μπορεί να βλάψει τόσο ζώα όσο και ανθρώπους, ειδικά μικρά παιδιά. «Τα παιδιά είναι παιδιά. Θα βάλουν τα χέρια στο στόμα, στα μάτια, παντού. Δηλαδή αυτός ο άνθρωπος που κάνει αυτό το κακό έχει σκεφτεί ποτέ τις παράπλευρες απώλειες που είναι τεράστιες; Και άντε σου λέω εγώ δεν θρηνούμε παιδιά, έτσι; Θρηνούμε μόνο ζώα -τραγικό κι αυτό- αυτό το ζώο που έφαγε το δηλητήριο, στη φύση θα δηλητηριάσει το επόμενο ζώο που θα πάει να φάει το δηλητηριασμένο. Θα δηλητηριάσει το γεράκι. Θα δηλητηριάσει την αλεπού. Ε είσαι δολοφόνος ρε άνθρωπε» λέει η Δέσποινα και προειδοποιεί «Δεν μαζεύουμε μόνοι μας τη φόλα! Φωνάζουμε την αστυνομία και επιμένουμε ότι είναι δικιά τους δουλειά. Είναι αυτεπάγγελτο και πρέπει εκείνοι οι ίδιοι να έρθουν να μαζέψουν το δηλητήριο».

Ευθύνες του κράτους

Παρά τα θετικά βήματα, η νομοθεσία έχει πολλά κενά. «Αν δεν γίνουν έλεγχοι βασικοί, να μπει η αστυνομία γερά στο παιχνίδι, η κατάσταση δε θα αλλάξει πολύ. Ένα μεγάλο βήμα έχει γίνει τώρα με την αστυνομία ζώων στην Κρήτη. Βασιζόμαστε σε αυτό τώρα. Ότι θα γίνει αστυνομία ζώων σε όλους τους νομούς» μας λέει η Θεοπούλα. Η ατιμωρησία των κακοποιητών είναι ένα συχνό φαινόμενο και όπως είχε πει κι ο κ. Χρυσάκης, ενώ τα πρόστιμα αποφασίζονται δεν εκτελούνται. «Πρέπει λοιπόν οι εντολές οι δικαστικές να εκτελούνται άμεσα και αν δεν μπορείς, να πας μέσα. Ναι να πας μέσα, γιατί είσαι κακοποιητής και κακοποιείς το ζώο σήμερα, αύριο θα κακοποιείς το παιδί σου, αν δεν το έχεις κάνει ήδη, που 8 στους 10 το έχουν κάνει ήδη».

Αυτή η σύνδεση ανάμεσα στην κακοποίηση ζώου και την κακοποίηση ανθρώπου (συνήθως έμφυλη και παιδική) έχει επιβεβαιωθεί μεταξύ άλλων και από έρευνες του Ταμείου Προστασίας των Ζώων (Animal Defense Fund). Γι’ αυτό τον λόγο, τόσο το Eva’s Shelter όσο και ο κ. Χρυσάκης ζητούν η αστυνομία να ερευνά ενδελεχώς το κοντινό περιβάλλον ενός κακοποιητή ζώου.

Οι εθελόντριες τονίζουν τη σημασία της καταγγελίας, η οποία συνήθως στην επαρχία γίνεται ανώνυμα ή χωρίς να κατονομάζεται ο θύτης. «Ο κόσμος φοβάται να κάνει καταγγελία. Η καταγγελία η ανώνυμη θα μπει στο αρχείο, 9 φορές στις 10. Μη σου πω 10 στις 10. Δεν είσαι ρουφιάνος αν καταγγείλεις. Αυτό πρέπει να καταλάβει ο κόσμος. Βοηθάς να επιβιώσει ένα πλάσμα που δεν σου φταίει» λέει η Θεοπούλα και συμπληρώνει η Δέσποινα «Τα φιλοζωικά είναι δίπλα στους πολίτες που καταγγέλλουν έτσι κι αλλιώς και χαιρόμαστε και πάρα πολύ όταν υπάρχουν πολίτες που δεν κρατάνε το στόμα τους κλειστό. Γιατί αυτή η κουβέντα που μας είπε ο κύριος Χρυσάκης έχει καρφωθεί μέσα στο μυαλό μας. Η κακοποίηση ζώου παραπέμπει σε ανθρώπινη κακοποίηση, το νου σας. Να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά». «Συνένοχοι στο έγκλημα λοιπόν δεν θα γίνουμε ποτέ. Τουλάχιστον εμείς. Καλούμε τον κόσμο να μην γίνει ούτε αυτός. Να βοηθήσουν την κατάσταση. Και να βοηθήσουν και μας και το λέμε, το φωνάζουμε. Στειρώστε τα ζώα σας. Υιοθετήστε από τα καταφύγια. Από όλα τα καταφύγια. Μέχρι να κλείσουν όλα τα κλουβιά. Να μην υπάρχουν εθελοντές. Να μην χρειάζεται κανένας πλέον. Να μην υπάρχουν καταφύγια. Για ποιον λόγο να υπάρχουν καταφύγια; Θέμα παιδείας είναι. Να κλείσουν όλα τα κλουβιά. Αυτή είναι η ευχή μας» προσθέτει η Θεοπούλα.

Πώς μας κάνει περισσότερο ανθρώπους το να είμαστε φιλόζωοι;

«Λένε ότι η φιλοζωία με την φιλανθρωπία δεν πάνε μαζί. Μεγάλο λάθος. Ο φιλόζωος αγαπάει και τον άνθρωπο. Ο φιλάνθρωπος δεν ξέρω αν αγαπάει το ζώο. Ο φιλόζωος όμως έχει πολλή αγάπη μέσα του, οπότε θα βοηθήσει και τον άνθρωπο» απαντάει η Θεοπούλα και συνεχίζει λέγοντας πώς η ενεργή φιλοζωία της έδωσε κίνητρο να βοηθάει και συνανθρώπους της. «Είδα ότι υπήρχε μια ομάδα στην Καστοριά που φρόντιζε οικογένειες. Ενημέρωσα λοιπόν τον υπεύθυνο και μπήκα και σε εκείνη την ομάδα. Αυτό εδώ το καταφύγιο και ο εθελοντισμός στα ζώα με έσπρωξε να βοηθήσω και ανθρώπους». «Συνύπαρξη» είναι η έννοια που θέλουν να γίνει κατανοητή. «Δεν δικαιολογείται άνθρωπος που να μην είναι φιλόζωος. Αγαπάω τη ζωή. Όταν αγαπάς τη ζωή, αγαπάς κάθε έμβιο ον. Πέφτουνε μελισσούλες μέσα στα νερά και βάζουμε κλαδάκια μέσα για να μπορούν να ανέβουνε και να σωθούν. Έχουν δικαίωμα όλα τα ζωντανά πλάσματα στη ζωή. Ο Θεός τα έπλασε για κάποιο λόγο, για να ζούνε. Δεν τα έπλασε για να τα κακοποιούμε και να τα εγκαταλείπουμε. Άρα δεν υπάρχει φιλόζωος, κατ’ εμέ, που να μην αγαπάει τους ανθρώπους. Δεν δικαιολογείται. Ο φιλόζωος είναι φιλάνθρωπος, εγώ το υπογράφω» λέει η Δέσποινα.

«Είμαστε πάρα πολύ αισιόδοξοι, δεν εφησυχαζόμαστε, είμαστε μονίμως με το ένα μάτι ανοιχτό, με το μυαλό ανοιχτό σε νέες ιδέες, σε ιδέες από νέους ανθρώπους και ό,τι μπορούμε να το υλοποιήσουμε. Εμείς βάζουμε το σώμα, βάλτε κι εσείς την ψυχή να κάνουμε κάτι καλό για τον τόπο μας, όχι μόνο για τα ζώα, γιατί ο πολιτισμός ενός ανθρώπου φαίνεται απ’ τη συμπεριφορά του απέναντι στα ζώα».

*Για να συμμετέχετε στην εθελοντικη δράση του Eva‘s Shelter μπορείτε να στείλετε ένα μήνυμα στα social media: