Ο καρκίνος παραμένει μία από τις μεγαλύτερες αιτίες θανάτου για τον άνθρωπο,
παρά το γεγονός ότι έχουν γίνει άλματα προόδου για την αντιμετώπιση αρκετών μορφών του σε πρώιμο στάδιο. Σε μια σύντομη και απλοϊκή εκδοχή, ο καρκίνος δημιουργείται όταν κάποια φυσιολογικά κύτταρα αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα ώσπου τελικά να σχηματίσουν κάποιον όγκο. Αυτός ο όγκος τραβά την προσοχή του ανοσοποιητικού συστήματος, το οποίο ενεργοποιείται για να τον εξαφανίσει. Ωστόσο, πολλές φορές η αντίδραση του δεν γίνεται έγκαιρα και ούτως ή άλλως ο καρκίνος σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να κρύβεται στα πρωταρχικά στάδια του.
Το ανοσοποιητικό σύστημα, όμως, είναι ένας εξαιρετικά πολύπλοκος μηχανισμός που εξελίχθηκε μετά από εκατομμύρια χρόνια στους οργανισμούς. Αυτή η παρατήρηση οδήγησε τους ερευνητές του Northwestern University (Illinois, ΗΠΑ) στο συμπέρασμα ότι οι πολυκυτταρικοί οργανισμοί θα έπρεπε να έχουν κάποιον “διακόπτη ασφαλείας” στο γονιδίωμα τους που τους προστάτευε από τον καρκίνο μέχρι να αναλάβει αυτόν τον ρόλο το εξελιγμένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Όπως σημειώνει ο Marcus Peter, επικεφαλής της έρευνας,
“Από τότε που εμφανίστηκαν οι πολυκυτταρικοί οργανισμοί, πριν από περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια, έπρεπε να προλαμβάνουν ή να αντιμετωπίσουν τον καρκίνο. Επομένως, η φύση θα πρέπει να έχει προνοήσει για κάποιον μηχανισμό ασφαλείας για να αποτραπεί η εμφάνιση του καρκίνου ή η αντιμετώπιση του. Διαφορετικά δεν θα είμασταν εδώ σήμερα”
Η ερευνητική ομάδα αναζήτησε αυτόν τον μηχανισμό ασφαλείας στο γονιδίωμα, μια διαδικασία ιδιαίτερα δύσκολη από τη στιγμή που ένας τέτοιος μηχανισμός θα ενεργοποιούταν μόνο σε ένα μεμονωμένο κύτταρο τη στιγμή που θα γινόταν καρκινικό. Παρόλα αυτά, κατάφεραν να βρουν τον μοριακό μηχανισμό που έψαχναν κρυμμένο σε ένα εργαλείο που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για να μελετήσουν τη γονιδιακή λειτουργία.
Ορισμένες γονιδιακές αλληλουχίες που βρίσκονται διάσπαρτες στο γονιδίωμα του ανθρώπου, μπορούν να μετατραπούν σε μόρια siRNA (small interfering RNA). Αυτά τα μόρια siRNA όταν εισαχθούν στα κύτταρα, καταστέλλουν τη λειτουργία των γονιδίων από τα οποία δημιουργήθηκαν αρχικά. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε μόρια siRNA που στοχεύουν σε τρία γονίδια που σχετίζονται με τον καρκίνο, προκαλώντας τα κύτταρα αυτά να αυτοκτονήσουν.
Επειδή στοχεύουν σε τρία διαφορετικά ζωτικά (για τον καρκίνο) γονίδια με μιας, τα μόρια siRNA ενεργοποιούν ταυτόχρονα τρεις διόδους “αυτοκτονίας” έτσι ώστε ο καρκίνος ναμην προλάβει να αναπτύξει κάποιον μηχανισμό αντίδρασης. Οι ερευνητές ονομάζουν αυτόν τον μηχανισμό αυτοκτονίας “DISE – Death Induced by Survival gene Elimination” και όπως σχολιάζει ο Marcus Peter:
“Είναι σαν να αυτοκτονείς μαχαιρώνοντας και πυροβολώντας τον εαυτό σου, ενώ ταυτόχρονα πηδάς από ένα κτίριο”
Μια ένσταση θα μπορούσε να υποβληθεί επειδή ο μηχανισμός DISE ίσως επηρεάζει κάθε κύτταρο, παρόλα αυτά, οι ερευνητές καθησυχάζουν ότι υπάρχει προτίμηση στα καρκινικά κύτταρα. Σε δοκιμές που έγιναν σε ποντίκια με καρκίνο στις ωοθήκες παρατήρησαν σημαντική συρρίκνωση του όγκου χωρίς παρενέργειες και χωρίς να παρατηρηθεί η ανάπτυξη κάποιου μηχανισμού αντίστασης από τα καρκινικά κύτταρα στα μόρια siRNA.
“Αυτή θα μπορούσε να είναι μια πολύ σημαντική ανακάλυψη. Πιστεύουμε ότι με αυτόν τον τρόπο αντιμετώπισαν τον καρκίνο οι πολυκυτταρικοί οργανισμοί προτού αναπτυχθεί και εξελιχθεί το ανοσοποιητικό σύστημα, δηλαδή πριν από περίπου 500 εκατομμύρια χρόνια. Ένας διακόπτης που αναγκάζει τα «αντάρτικα» κύτταρα να αυτοκτονήσουν. Πιστεύουμε ότι αυτός ο διακόπτης είναι ενεργός σε κάθε κύτταρο για να μας προστατεύει από τον καρκίνο”
Αν μη τι άλλο, πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση για την καταπολέμηση του καρκίνου, αν και όπως πάντα θα χρειαστεί να περάσουν αρκετά χρόνια για να κριθεί οριστικά ως εφαρμόσιμη και επιτυχημένη.
