Πολλά από τα δέντρα δεν έγιναν μνημειώδη για την ομορφιά τους, αλλά για την ηλικία τους
Η Ιταλία έχει διασφαλίσει με νόμο ότι κάθε Ιταλός και επισκέπτης της χώρας έχει την ευκαιρία να συναντήσει τα παλαιότερα, πιο γκρίζα και πιο ιστορικά δέντρα της χώρας προκειμένου να έχει έτσι το υπέροχο συναίσθημα της ανακάλυψης και του σεβασμού που νιώθουμε όταν βλέπουμε ένα αρχαίο δέντρο.
Ο νόμος για τα μνημειώδη δέντρα της Ιταλίας ψηφίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα και προστάτευσε 22.000 δέντρα διαφόρων ειδών –οξιές, βελανιδιές, πεύκα, ελιές, κυπαρίσσια– από καταστροφές.
Ο νόμος του 1939 περιέγραφε τα μνημειώδη δέντρα ως «ακίνητα πράγματα που έχουν αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά φυσικής ομορφιάς», γεγονός που, όπως εξηγεί η Elisabetta Zavoli στο National Geographic, έδωσε έμφαση σε μια ήδη ασαφή κατηγοριοποίηση για τον νόμο. Μία από τις σημαντικότερες πτυχές των μνημειακών δέντρων δεν είναι η ομορφιά τους, αλλά η επίδρασή τους ως μικρο-οικοσυστήματα. Οι κοιλότητες, τα σημάδια, τα νεκρά κλαδιά και τα ζωντανά κλαδιά τους φιλοξενούν μια μεγάλη ποικιλία ειδών, όπως έντομα, μανιτάρια, πουλιά και μικρά τρωκτικά.
Τα σημάδια ζημιάς ή αποσύνθεσης, αν και δεν είναι ευχάριστα στο μάτι, παρέχουν ζωτικής σημασίας θρεπτικά συστατικά και καταφύγιο για τα ζώα του δάσους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το 2013 να ενταχθεί στην ιταλική νομοθεσία ένας καλύτερος και πιο αντιπροσωπευτικός ορισμός του μνημειακού δέντρου.
Το ελαιόδεντρο στο χωριό Villastrada στην Ούμπρια μπορεί να είναι 2.500 ετών, αλλά δεν είναι ακριβώς εντυπωσιακό. Ο κύριος κορμός της έχει προ πολλού σαπίσει και άλλοι νεότεροι κορμοί έχουν αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι η οξιά Pontone στο Abruzzo, η οποία είναι στην πραγματικότητα επτά οξιές συγχωνευμένες και τυλιγμένες με το ίδιο στρώμα φλοιού.
Από το 2013, πάνω από 3.000 νέες εγγραφές έχουν ενταχθεί στο εθνικό μητρώο μνημειακών δέντρων. Ορισμένα εκτιμώνται για την ομορφιά τους, άλλα για την ηλικία τους, ενώ άλλα εκτιμώνται για τον θρύλο και τον μύθο που περιβάλλει τη ζωή τους.
Το 800 ετών κυπαρίσσι του Αγίου Φραγκίσκου λέγεται ότι φυτεύτηκε όταν, επιστρέφοντας από έναν περίπατο, ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης προσπάθησε να κάψει το μπαστούνι που μόλις είχε χρησιμοποιήσει. Όταν δεν κατάφερε να πιάσει φωτιά, αποφάσισε να το φυτέψει ένα δέντρο, λέγοντας δήθεν: «Αν δεν θέλεις να καείς, μεγάλωσε!».
