Η παλαιά κινητήρια δύναμη της Ευρώπης έχει μετατραπεί στη μόνη μεγάλη οικονομία που φαίνεται πως θα συρρικνωθεί το 2023. Ο μηχανισμός εξαγωγών της Γερμανίας παραπαίει, ο κατασκευαστικός τομέας εξασθενεί και οι ψηφοφόροι είναι ανήσυχοι, ενώ οι επιχειρήσεις διαμαρτύρονται για το υπερβολικό κόστος της ενέργειας, την αύξηση του φόρτου για τη διαχείριση όσων υποχρεώσεων απορρέουν από το ρυθμιστικό πλαίσιο και τη διάχυτη πολιτική αβεβαιότητα. Ορισμένοι παρατηρητές χαρακτηρίζουν και πάλι τη Γερμανία «ασθενή της Ευρώπης», έναν ορισμό τον οποίον εισήγαγα πρώτη φορά το 1998, όταν και τότε η χώρα βρισκόταν ενώπιον σοβαρότατων προβλημάτων. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ποικίλλουν, από ελλείψεις ειδικευμένου εργατικού δυναμικού έως απαρχαιωμένες γραφειοκρατικές διαδικασίες και εν μέρει λανθασμένες ενεργειακές πολιτικές. Εντούτοις, η τρέχουσα τάση απαισιοδοξίας είναι υπερβολικότατη, κατά την άποψή μου. Φυσικά, η «χρυσή δεκαετία», την οποία προέβλεψα σε έρευνα του 2010 λόγω της επιτυχίας των μεταρρυθμίσεων της Ατζέντας 2010 του 2003-2005, έχει λήξει. Η Γερμανία έχει χάσει κάποιο έδαφος.
Παρά τα τρέχοντα προβλήματα, οι προοπτικές παραμένουν θετικές, ενώ η απασχόληση βρίσκεται σε επίπεδα ρεκόρ.
Ωστόσο, το δυναμικό της στο πόσο συνεισφέρει στην Ευρώπη παραμένει περίπου στα επίπεδα του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Πάντως, πολλοί παρατηρητές υποπίπτουν σε δύο σφάλματα. Το πρώτο είναι ότι αδυνατούν να διακρίνουν μεταξύ των βραχυπρόθεσμων στρεβλώσεων, που προκαλούνται από κραδασμούς ή μειώσεις της παγκόσμιας ζήτησης, και της μακροπρόθεσμης τάσης, που διαμορφώνεται ως απότοκο της εγχώριας γερμανικής πολιτικής από την πλευρά της προσφοράς. Ο επιχειρηματικός κύκλος φαίνεται ότι θα επανέλθει σε ορθόδρομη πορεία έως την άνοιξη του 2024. Και το δεύτερο ότι παρερμηνεύουν τη φύση της γερμανικής οικονομίας. Το βασικό χαρακτηριστικό της δεν είναι η εστίαση σε συγκεκριμένα προϊόντα, όπως αυτοκίνητα ή χημικά, αλλά η πλειάδα των «κρυμμένων πρωταθλητριών» επιχειρήσεων με αποδεδειγμένο ιστορικό προσαρμογής σε σοβαρούς κραδασμούς, καθώς και αντιμετώπισης μεγάλων προκλήσεων, εάν οι πολιτικές δεν τις εμποδίσουν. Η κατάσταση της Γερμανίας σήμερα διαφέρει πολύ από εκείνην του 1995-2004. Κατ’ αρχάς, η Γερμανία εμφανίζει απασχόληση-ρεκόρ, υψηλή ζήτηση για εργασία και την πιο άνετη δημοσιονομική θέση από όλες τις μεγάλες προηγμένες οικονομίες. Αυτό καθιστά πολύ πιο εύκολη την προσαρμογή σε κραδασμούς. Ακόμη και οι επιταχυνόμενες διαρθρωτικές αλλαγές ως απάντηση στην ενεργειακή μετάβαση δεν χρειάζεται να προκαλέσουν σημαντική ανεργία. Επιπλέον, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ήδη ορισμένα βασικά προβλήματα, όπως η έλλειψη εργατικού δυναμικού και οι μακρές διαδικασίες έγκρισης, που παρεμποδίζουν τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.
* Ο κ. Χόλγκερ Σμίεντινγκ είναι οικονομολόγος της Berenberg Bank.
