Το 1905 υπήρξε έτος-ορόσημο για την επιστήμη της Φυσικής – και όχι μόνο. Συχνά το 1905 αποκαλείται από την επιστημονική κοινότητα των φυσικών και annus mirabilis, δηλαδή έτος θαύματος. Για ποιους λόγους, όμως, προσελκύει τόσο πολύ το ενδιαφέρον των φυσικών;
Για αρχή, στις 30 Απριλίου κατέθεσε προς εξέταση στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης τη διδακτορική του διατριβή ένας άσημος τότε φυσικός, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν. Η συνεισφορά του στην επιστήμη για το 1905 δεν ήταν τόσο η κατάθεση και η παρουσίαση της διατριβής του όσο η δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό Anallen der Physik τεσσάρων άρθρων, τα οποία έφεραν επανάσταση στην κατανόηση των εννοιών του χώρου, του χρόνου, της μάζας και της ενέργειας. Στο πρώτο κατά σειρά δημοσίευσης άρθρο του, ο Αϊνστάιν εξήγησε το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο και στο δεύτερο την κίνηση Μπράουν. Στο τρίτο και στο τέταρτο άρθρο εισήγαγε την επιστημονική κοινότητα στην ειδική θεωρία της σχετικότητας, από την οποία προέκυψε, η κατά πολλούς πιο γνωστή εξίσωση στην επιστήμη: E = mc2.
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν γεννήθηκε στις 14 Μαρτίου 1879 στο Ουλμ της Βυρτεμβέργης. Γονείς του ήταν ο πωλητής και μηχανικός Χέρμαν Αϊνστάιν και η Παουλίν Κοχ, αμφότεροι κοσμικοί Ασκεναζί Εβραίοι. Η οικογένεια Αϊνστάιν μετακόμισε το 1880 στο Μόναχο, όπου ο Άλμπερτ πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής και εφηβικής ηλικίας του. Ο Άλμπερτ ανέπτυξε από μικρή ηλικία το ταλέντο του στο βιολί, έπειτα από παρακίνηση της εξαιρετικής πιανίστριας μητέρας του, η οποία επέβλεπε την πρόοδό του. Τα αγαπημένα του μαθήματα στο σχολείο ήταν η Φυσική και τα Μαθηματικά. Όντας ένας ρομαντικός έφηβος, στα δεκατέσσερά του αισθανόταν αρκετά αισιόδοξος για να υποστηρίξει πως μπορούσε να κατανοήσει τον κόσμο μέσα από τα Μαθηματικά.
Η ενασχόλησή του με τη Φυσική και τα Μαθηματικά έμοιαζε μονόδρομος για εκείνον. Το 1896 εγγράφτηκε στην Πολυτεχνική Σχολή της Ζυρίχης. Εκεί γνώρισε τη μέλλουσα σύζυγό του Μιλέβα Μάριτς, με την οποία τους ένωσε περισσότερο το αμοιβαίο πάθος για τη Φυσική παρά ο έρωτας. Το ζευγάρι παντρεύτηκε το 1903 κάνοντας δύο αγόρια. Δεν άργησαν, όμως, να εμφανιστούν σύννεφα στον γάμο τους. Το 1912 ο Αϊνστάιν σύναψε σχέση με την Έλσα Λούενταλ, η οποία ήταν πρώτη ξαδέρφη του από την πλευρά της μητέρας του και δεύτερη ξαδέρφη του από την πλευρά του πατέρα του. Οι δυο τους παντρεύτηκαν το 1919, αμέσως μετά το διαζύγιο του Άλμπερτ από την Μάριτς. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ένας όρος που έθεσε στο διαζύγιό της από τον Αϊνστάιν η Μάριτς, σύμφωνα με τον οποίο, αν εκείνος κέρδιζε ποτέ το Βραβείο Νόμπελ, όφειλε να της επιδώσει το χρηματικό ποσό που το συνόδευε.
Κατά παραδοξότητα της τύχης, δύο χρόνια αργότερα, το 1921, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν έλαβε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής «για τις υπηρεσίες του στη θεωρητική φυσική και ιδιαίτερα για την ανακάλυψη του νόμου του φωτοηλεκτρικού φαινομένου». Η έρευνά του πάνω σε αυτό το θέμα θεωρήθηκε από τα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών ως ένα κομβικό βήμα για την ανάπτυξη της κβαντικής θεωρίας.
Μετά το πέρας του Μεγάλου Πολέμου, ο Αϊνστάιν έγινε μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Συνεργασίας Διανοούμενων, η οποία συγκροτήθηκε στο πλαίσιο της Κοινωνίας των Εθνών, έχοντας ως έδρα τη Γενεύη. Σκοπός της επιτροπής ήταν να ενθαρρύνει επιστήμονες, καλλιτέχνες, ερευνητές, δασκάλους και άλλους ανθρώπους να συνεργαστούν πιο στενά με τους ομολόγους τους από άλλες χώρες. Παράλληλα με το έργο του στην επιτροπή, ο Αϊνστάιν ταξίδεψε στον κόσμο επικοινωνώντας τις θεωρίες του σε πανεπιστήμια του κόσμου. Καθώς εκείνος βρισκόταν στις Ηνωμένες Πολιτείες τον χειμώνα του 1932-1933, στην εξουσία στη Γερμανία ανήλθε ο Χίτλερ και το Ναζιστικό Κόμμα. Γνωρίζοντας τις απόψεις του Χίτλερ και των υποστηρικτών του, ο Αϊνστάιν αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στις ΗΠΑ. Το 1935 έκανε αίτηση για τη λήψη της αμερικανικής υπηκοότητας.
Ο Αϊνστάιν υπήρξε από τους επιστήμονες, οι οποίοι προσπάθησαν από την έκρηξη ακόμη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου να προειδοποιήσουν την αμερικανική κυβέρνηση για τον κίνδυνο χρήσης της ατομικής ενέργειας ως όπλου από τους Γερμανούς. Φημολογείται πως η παρέμβαση του Αϊνστάιν κινητοποίησε την κυβέρνηση Ρούζβελτ να θέσει σε εφαρμογή το Πρόγραμμα Μανχάταν, καρπός του οποίου ήταν η ρίψη των ατομικών βομβών στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι τον Αύγουστο του 1945. Ο ίδιος ο Αϊνστάιν, παρότι αισθανόταν τύψεις για την επιστολή του προς τον Πρόεδρο Ρούζβελτ, δικαιολόγησε τη στάση του δηλώνοντας πως η παρέμβασή του έγινε υπό τον φόβο να ανακαλύψουν ένα τέτοιο όπλο πρώτα οι Ναζί.
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν έφυγε από τη ζωή στις 18 Απριλίου 1955. Σε μια δημοσκόπηση που διενεργήθηκε σε 130 κορυφαίους φυσικούς σε παγκόσμιο επίπεδο το 1999 από το βρετανικό περιοδικό Physics World, ο Αϊνστάιν αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος φυσικός όλων των εποχών. Μέχρι και σήμερα, σχεδόν εβδομήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, στις δημόσιες συζητήσεις τους πολλοί χρησιμοποιούν το όνομα του Αϊνστάιν ως συνώνυμο της ιδιοφυΐας. Στην επιστήμη της Φυσικής, μάλιστα, χρησιμοποιούνται κατά κόρον οι θεωρίες του, παρότι έχει περάσει διάστημα μεγαλύτερο του αιώνα από τη δημοσίευσή τους.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
