Ο ζωγράφος που έδωσε υπόσταση στο μαύρο, ο Πιέρ Σουλάζ (Pierre Soulages) πρωτεργάτης της ελεύθερης ζωγραφικής, επίσης γνωστός ως “ο ζωγράφος του μαύρου”, λόγω του ενδιαφέροντός του για το χρώμα «τόσο ως χρώμα όσο και ως μη χρώμα. Όταν το φως αντανακλάται στο μαύρο, το μεταμορφώνει και το μεταμορφώνει. Ανοίγει ένα νοητικό πεδίο από μόνο του», είχε πει.
Τώρα, εκτός από το έργο του αυτό καθ’αυτό, τους ερευνητές απασχολεί ένα μυστήριο… το χρώμα που γίνεται ξανά υγρό… Αυτό είναι το περίεργο φαινόμενο, ανεξήγητο ακόμα, που επηρεάζει αρκετούς πίνακες του Πιέρ Σουλάζ που χρονολογούνται από τα τέλη της δεκαετίας του 1950. Μια ομάδα ερευνητών του CNRS ασχολήθηκε με το θέμα.
Για να διαλευκανθεί αυτό το μυστήριο, εξετάστηκε ένας πίνακας του Σουλάζ που φυλάσσεται στο Musée des Abattoirs στην Τουλούζη.
Ένα βίντεο αφηγείται λεπτομερώς τα τεχνικά μέσα που εφαρμόστηκαν (ιδιαίτερα την απεικόνιση φωταύγειας) για την κατανόηση των αντιαισθητικών σταγόνων. Η συντηρήτρια, Pauline Hélou-de la Grandière, σημειώνει ότι στον ίδιο καμβά, η μπογιά ραγίζει κατά τόπους, κάτι που είναι απολύτως συνεπές με τη γήρανση της (οξειδώνεται) και σε άλλα σημεία γίνεται απαλό και όχι μόνο ρέει, αλλά στάζει. Αλλά αυτό που στάζει δεν είναι το ίδιο το χρώμα, είναι το συνδετικό του υλικό: το λάδι. Διαχωρίζεται από τις χρωστικές, σαν να βλέπουμε μια αντιστροφή της διαδικασίας που συνίστατο στο να αναμιγνύει ο ζωγράφος το συνδετικό με τις χρωστικές. Το χρώμα δεν στεγνώνει, παλινδρομεί. Μένει να γνωρίζουμε την αιτία, και κυρίως να κατανοήσουμε τον περίεργο συγχρονισμό, αυτή την ενότητα τόπου και χρόνου.
Κανείς δεν ξέρει. Ορισμένες υποθέσεις διατυπώνονται προσεκτικά. Ένας από αυτά, έχει κατηγορηθεί και ο σκληρός χειμώνας του 1959-1960 στο Παρίσι (–11,3° καταγράφηκε) που θα είχε οδηγήσει σε αύξηση της θέρμανσης στα εργαστήρια, θα είχε υποβάλει τους πίνακες που βρίσκονται σε εξέλιξη σε θειούχα ρύπανση και θα διέκοψε την ξήρανση τους. Τότε, όμως, γιατί το ίδιο φαινόμενο δεν επηρέασε τους πίνακες που ζωγραφίστηκαν τον χειμώνα του 1956 (– 14° στο Παρίσι στις 2 Φεβρουαρίου) ή εκείνον του 1917-1918, όταν η θερμοκρασία, στη γαλλική πρωτεύουσα, έπεσε στους – 13,8°; Μια άλλη υπόθεση θέτει υπό αμφισβήτηση το γεγονός ότι οι πίνακες εκτέθηκαν λίγο μετά την ολοκλήρωσή τους, ότι έπρεπε να ταξιδέψουν και τους πέρασαν ένα δεύτερο χέρι βερνίκι πριν από την έκθεσή τους. Η έρευνα συνεχίζεται, περιμένοντας να λυθεί ο γρίφος…
